Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Fitopatoloji
Ders Kodu: BKR105
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Öğrenciler, 4. yarıyılda "İMEU201-İşletmede Mesleki Eğitim (30 AKTS)" dersi kapsamında, "Aydın Adnan Menderes Üniversitesi İşletmede Mesleki Eğitim Yönergesi" hükümlerine uygun olarak belirlenen işletmelerde en az 70 iş günü süreyle işletmede mesleki eğitim faaliyetlerini yürütmek ve başarıyla tamamlamak zorundadır.
Teori: 2
Uyg.: 2
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere kültür bitkilerinde görülen hastalıkların nedenlerini, oluşum mekanizmalarını, belirtilerini ve mücadele yöntemlerini öğretmektir. Ders kapsamında, bitki hastalıklarına neden olan abiyotik (çevresel, beslenme, kimyasal) ve biyotik (bakteri, fungus, virüs, fitoplazma) etmenler, hastalık çemberi evreleri, simptomatoloji, patojenlerin bitkiye giriş ve yayılma biyolojileri, bitkilerin savunma mekanizmaları, yabancı otların zararları ve bunlara karşı kültürel, biyolojik, kimyasal ve entegre mücadele stratejileri detaylı olarak ele alınarak; öğrencilerin bitki hastalıklarını tanıma, teşhis etme ve koruma/önleme programları geliştirme becerileri kazanması hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Ders kapsamında; fitopatolojinin tanımı, konusu ve bitki korumadaki önemi; hastalık kavramı ve ekonomik etkileri; hastalık nedenlerinin sınıflandırılması (biyotik ve abiyotik) ve hastalık üçgeni; hastalık çemberi evreleri (inokulasyon, penetrasyon, enfeksiyon, inkubasyon, kolonizasyon, sporulasyon) ve penetrasyon mekanizmaları; nekrotik, hipoplastik ve hiperplastik simptomlar; abiyotik hastalık etmenleri (sıcaklık, nem, ışık, rüzgar, besin noksanlıkları, hava kirliliği, hatalı uygulamalar); fitopatojen bakteriler (Pseudomonas, Xanthomonas, Erwinia, Agrobacterium) ve fitoplazmalar; virüsler (yapı, taşınma, vektör ilişkileri, TMV, CMV, PPV, CTV vb.); funguslar (morfoloji, üreme, eşeyli/eşeysiz sporlar, önemli cinsler, simptomlar); patojen salgı maddeleri (enzimler, toksinler, büyüme düzenleyicileri); bitkilerde doğal ve uyarılmış savunma mekanizmaları (fitoaleksinler, tylose, absisyon, zamk, PR-proteinleri); yabancı otların tanımı, zararları, biyolojisi ve mücadele yöntemleri (kültürel, mekanik, biyolojik, kimyasal) ile herbisitler; entegre hastalık yönetimi ve karantina uygulamaları işlenmektedir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Fitopatolojinin tanımını, bitki korumadaki yerini ve hastalık kavramını açıklar.
2.Bitki hastalıklarının oluşumunda etkili olan biyotik ve abiyotik faktörleri ve hastalık üçgeni (konukçu-patojen-çevre) bileşenlerini analiz eder.
3.Hastalık çemberi evrelerini (inokulasyon, penetrasyon, enfeksiyon, inkubasyon, kolonizasyon, sporulasyon) ve penetrasyon mekanizmalarını (aktif, pasif, doğal açıklıklar) karşılaştırır.
4.Bitki hastalıklarında ortaya çıkan nekrotik, hipoplastik ve hiperplastik simptomları tanır ve bakteriyel, fungal, viral ve abiyotik hastalıkların tipik belirtilerini ayırt eder.
5.Başlıca bitki patojeni bakteri, fungus, virüs, fitoplazma gruplarının genel özelliklerini, yaşayışlarını, taşınma ve yayılma biyolojilerini sınıflandırır.
6.Yabancı otların zararlarını, biyolojisini ve kültürel, mekanik, biyolojik, kimyasal entegre mücadele yöntemlerini değerlendirerek bitki hastalıkları ile mücadelede uygun kontrol stratejileri geliştirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Öğretim Elemanı Ders Notları
2.Farklı Kaynaklardan Derlenmiş Sunumlar Ve Ders Notları
3.Baykal, N. 1992. Fitopatoloji. Uludağ Üniversitesi Basımevi,
4.Agrios, G.N. (2005). Plant Pathology (5th Edition). Elsevier Academic Press.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Fitopatolojiye Giriş: Tanımı, konusu, bitki koruma içindeki yeri, hastalık kavramı, hastalığın ekonomik önemi
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Hastalık Nedenleri ve Sınıflandırılması: Biyotik (canlı) ve abiyotik (cansız) etmenler, Hastalık Üçgeni (Konukçu-Patojen-Çevre)
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Patoloji: Hastalık Çemberi ve Evreleri: İnokulasyon, penetrasyon, enfeksiyon, inkubasyon, kolonizasyon, sporulasyon (fruktifikasyon)
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Penetrasyon Mekanizmaları: Aktif (doğrudan), pasif (yaralardan), doğal açıklıklardan (stoma, lentisel, hidatod) giriş; inokulum kaynakları ve taşınma yolları
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Simptomatoloji (Hastalık Belirtileri): Nekrotik (solgunluk, lekeler, yanıklık, çürüklük, kanser, çökerten), Hipoplastik (bodurluk, rozetleşme, renksizleşme), Hiperplastik (tümör/gal, deformasyon, anormal renklenme) simptomlar
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Etioloji: Abiyotik (Cansız) Hastalık Etmenleri: Sıcaklık (don, yanıklık), nem/yağış, ışık (etiolasyon), rüzgar, toprak pH/tuzluluk, besin noksanlıkları (azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, demir, çinko), hatalı tarımsal uygulamalar, hava kirliliği (ozon, SO₂)
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Etioloji: Biyotik Etmenler: Bakteriler (genel özellikleri, taşınma, belirtiler, önemli türler: Pseudomonas, Xanthomonas, Erwinia, Agrobacterium, Streptomyces, Xylella)
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Etioloji: Biyotik Etmenler: Fitoplazmalar (genel özellikler, belirtiler, Stolbur hastalığı, vektörler)
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Etioloji: Biyotik Etmenler: Virüsler (genel özellikler, yapı, sınıflandırma, belirtiler, taşınma yolları: mekanik, tohum, toprak, vektörler (non-persistent, semi-persistent, persistent), önemli virüs hastalıkları: TMV, CMV, PVY, PLRV, CTV, PPV, GFLV)
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Etioloji: Biyotik Etmenler: Funguslar (Mantarlar), Genel özellikler, morfoloji (hif, miselyum, septa), hücre yapısı, beslenme şekilleri (saprofit, parazit, obligat), üreme (eşeyli/eşeysiz sporlar), bitkiye giriş ve yayılma, simptomlar (külleme, pas, sürme, rastık, antraknoz, çökerten vb.)
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Patojenlerin Salgıladığı Maddeler ve Hastalık Mekanizmaları: Enzimler (pektinaz, sellülaz, kutinaz), toksinler, büyüme düzenleyicileri (oksin, sitokinin, gibberellin, etilen), polisakkaritler
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Bitkide Savunma Mekanizmaları: Doğal (morfolojik/yapısal, biyokimyasal); Uyarılmış tepkiler (mantar tabakası, absisyon, tylose, zamk, fitoaleksinler, PR-proteinleri)
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Yabancı Otlar: Tanımı, zararları, çoğalma/yayılma biyolojisi, önemli türler, mücadele yöntemleri (kültürel, mekanik, biyolojik, kimyasal) ve herbisitler (sınıflandırma, alım, taşınma, uygulama dönemleri)
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Hastalık ve Zararlılarla Entegre Mücadele: Dayanıklı çeşit kullanımı, kültürel önlemler, biyolojik mücadele, kimyasal mücadele (fungisit, bakterisit, virisit), biyoteknolojik yaklaşımlar, karantina ve yasal önlemler; Fitopatolojide güncel gelişmeler ve gelecek perspektifi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140228
Uygulamalı Ders140228
Ödev1112
Kısa Sınav1112
Ara Sınav1617
Dönem Sonu Sınavı1718
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)75
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
5
4
3
2
5
3
4
4
OÇ-2
5
5
4
2
5
3
5
4
OÇ-3
5
4
3
2
5
2
4
3
OÇ-4
5
5
1
4
3
5
3
4
4
OÇ-5
5
5
1
4
3
5
3
4
4
OÇ-6
4
5
5
4
5
4
5
1
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026