Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Depo Hastalık ve Zararlıları
Ders Kodu: BKR106
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Öğrenciler, 4. yarıyılda "İMEU201-İşletmede Mesleki Eğitim (30 AKTS)" dersi kapsamında, "Aydın Adnan Menderes Üniversitesi İşletmede Mesleki Eğitim Yönergesi" hükümlerine uygun olarak belirlenen işletmelerde en az 70 iş günü süreyle işletmede mesleki eğitim faaliyetlerini yürütmek ve başarıyla tamamlamak zorundadır.
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 3
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere tarımsal ürünlerin hasat sonrası depolama sürecinde karşılaşılan hastalık ve zararlıları tanıma, biyolojilerini anlama ve mücadele yöntemlerini öğrenme becerisi kazandırmaktır. Ders kapsamında, meyve ve sebzelerde depolama öncesi ön işlemler, farklı depolama sistemleri (soğuk hava, kontrollü atmosfer, modifiye atmosfer), depo hastalıkları (turunçgil, yumuşak/sert çekirdekli ve üzümsü meyvelerde görülen fungal ve bakteriyel etmenler) ve depolanmış ürün zararlıları (böcekler) ile bunlara karşı uygulanan kültürel, fiziksel, biyolojik, kimyasal ve entegre mücadele stratejileri ele alınarak; öğrencilerin depolama sürecinde ürün kayıplarını en aza indirebilecek bilgi ve becerilerle donatılması hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Ders kapsamında; depolamanın tanımı, önemi ve hasat sonrası kayıplar; meyve ve sebzelerde paketleme evi işlemleri (yıkama, ayıklama, sınıflandırma, kabuk soyma, doğrama vb.); doğal soğutmalı (adi) depolar, soğuk hava depoları, kontrollü atmosfer (KA) ve modifiye atmosferde paketleme (MAP) yöntemleri; solunum ve terleme fizyolojisi; depo hastalıklarının oluşumunda etkili faktörler ve penetrasyon yolları; turunçgillerde (yeşil küf, mavi küf, ekşi çürüklük, antraknoz, kahverengi çürüklük vb.), yumuşak/sert çekirdekli meyvelerde (Penicillium, Botrytis, Alternaria, Monilinia, Rhizopus, acı benek, yüzeysel kararma vb.) ve üzümsü meyvelerde (Rhizopus, Botrytis, Sclerotinia, Phytophthora) görülen depo hastalıkları; depolanmış ürün zararlıları (Thysanura, Orthoptera, Blattodea, Psocoptera, Lepidoptera, Coleoptera takımlarına bağlı böcekler); zararlılarla mücadelede kültürel, mekanik, fiziksel, biyolojik, kanunsal ve kimyasal yöntemler (boş ambar ilaçlaması, koruyucu ilaçlama, fümigasyon) işlenmektedir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Depolamanın tanımını, amaçlarını ve hasat sonrası ürün kayıplarının nedenlerini açıklar.
2.Meyve ve sebzelerde depolama öncesi ön işlemleri (yıkama, ayıklama, sınıflandırma, kabuk soyma vb.) ve bu işlemlerin ürün kalitesine etkisini analiz eder.
3.Farklı depolama yöntemlerini (doğal soğutmalı, soğuk hava, kontrollü atmosfer, modifiye atmosfer) karşılaştırır ve her birinin avantaj-sınırlılıklarını değerlendirir.
4.Depo hastalığı etmenlerinin (fungus, bakteri) penetrasyon yollarını, enfeksiyon koşullarını ve meyve-sebze gruplarına göre (turunçgil, yumuşak-sert çekirdekli, üzümsü) görülen başlıca hastalık belirtilerini ayırt eder.
5.Depolanmış ürün zararlısı böcek takımlarını (Thysanura, Orthoptera, Blattodea, Psocoptera, Lepidoptera, Coleoptera) ve bu zararlıların biyolojileri, zarar şekilleri ve tanınmalarını sınıflandırır.
6.Depolanmış ürün hastalık ve zararlılarına karşı kültürel, mekanik, fiziksel, biyolojik, kanunsal ve kimyasal mücadele yöntemlerini karşılaştırarak entegre bir yönetim yaklaşımı geliştirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Öğretim Elemanı Ders Notları
2.Farklı Kaynaklardan Derlenmiş Sunumlar Ve Ders Notları
3.Depolanmış ürün Zararlıları (Prof. Dr Erol YILDIRIM, Prof. Dr. Hikmet ÖZBEK, Prof. Dr. İrfan ARSLAN).
4.Zirai Mücadele Teknik Talimatları (Dr. Mete AYDEMİR)
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Depolamaya Giriş: Tanımı, önemi, hasat sonrası kayıplar, depolama nedenleri
2. Hafta - Teorik
Hasat Sonrası Ön İşlemler: Paketleme evi işlemleri, yıkama, ayıklama, sınıflandırma, boylama, sap alma, çekirdek çıkarma, kabuk soyma, doğrama
3. Hafta - Teorik
Doğal Soğutmalı (Adi) Depolar: Tüf kayalar (Nevşehir), havalandırma, nem kontrolü, sınırlamalar
4. Hafta - Teorik
Termomekanik Soğutma (Soğuk Hava Depoları): Soğutma prensipleri, sıcaklık ve nem ayarları, hava sirkülasyonu
5. Hafta - Teorik
Kontrollü Atmosfer (KA) Depolama: O₂ ve CO₂ oranlarının ayarlanması, solunum hızına etkisi, elma-armut uygulamaları
6. Hafta - Teorik
Modifiye Atmosferde Paketleme (MAP): Gaz karışımları (O₂, CO₂, N₂), ambalaj malzemeleri, avantajları, tüketici ambalajları
7. Hafta - Teorik
Solunum (Respirasyon) ve Terleme (Transpirasyon): Solunum hızı, etkileyen faktörler (sıcaklık, etilen, O₂/CO₂), terleme mekanizması ve su kaybı
8. Hafta - Teorik
Depo Hastalıklarının Oluşumunu Etkileyen Faktörler: Penetrasyon yolları (tarla, yara, stoma, lentisel, temas), çevresel faktörler (sıcaklık, nem, hava hareketi)
9. Hafta - Teorik
Turunçgillerde Depo Hastalıkları I: Yeşil küf (Penicillium digitatum), Mavi küf (P. italicum), Ekşi çürüklük (Geotrichum candidum) – Tanımı, yaşayışı, mücadelesi
10. Hafta - Teorik
Turunçgillerde Depo Hastalıkları II: Antraknoz (Colletotrichum gloeosporioides), Kahverengi çürüklük (Phytophthora spp.), Sap ucu çürüklüğü (Diplodia, Diaporthe, Alternaria), Kahverengi leke (Alternaria alternata, A. citri), Aspergillus çürüklüğü
11. Hafta - Teorik
Yumuşak ve Sert Çekirdekli Meyvelerde Depo Hastalıkları: Elma-armut (Mavi küf Penicillium expansum, Acı çürüklük Glomerella cingulata, Botrytis çürüklüğü, Alternarya çürüklüğü, Siyah çürüklük, Acı benek, Yüzeysel kararma, Soğuk zararı); Şeftali-kayısı (Kahverengi çürüklük Monilinia, Rhizopus, Mucor)
12. Hafta - Teorik
Üzümsü Meyvelerde Depo Hastalıkları: Çilek, ahududu, böğürtlen, üzüm – Rhizopus, Botrytis (Kurşuni küf), Sclerotinia, Phytophthora, Penicillium, Mucor, Aspergillus; hasat ve depolama kuralları
13. Hafta - Teorik
Depolanmış Ürün Zararlıları (Böcekler): Tanınma, Biyoloji ve Zararları: Takım Thysanura (Lepisma, Thermobia), Orthoptera (Acheta domesticus), Blattodea (hamamböcekleri), Psocoptera (kitap biti), Lepidoptera (Pyralidae, Galleriidae, Tineidae, Gelechiidae Ephestia, Plodia, Sitotroga, Phthorimaea)
14. Hafta - Teorik
Depolanmış Ürün Zararlıları (Böcekler): Koleoptera (Dermestidae, Anobiidae, Bostrichidae, Silvanidae, Cucujidae, Tenebrionidae, Bruchidae) ve Mücadele Yöntemleri: Kültürel, mekanik, fiziksel, biyolojik, kanunsal, kimyasal (boş ambar ilaçlaması, koruyucu, fümigasyon)
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140342
Uygulamalı Ders1202
Ödev1516
Kısa Sınav1314
Ara Sınav19110
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)75
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
3
3
4
2
5
5
2
3
1
3
OÇ-2
3
2
2
2
1
5
1
3
1
2
OÇ-3
3
4
3
3
2
5
2
4
2
3
OÇ-4
5
4
5
3
2
5
2
3
1
3
OÇ-5
4
4
5
2
2
5
2
3
1
3
OÇ-6
5
5
5
4
3
5
3
4
2
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026