Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Kimya III
Ders Kodu: FBÖ257
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 2
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı, öğretmen adaylarının elektrokimyanın temel kavramlarını ve organik kimyanın giriş düzeyindeki temel yapılarını deney, modelleme ve günlük yaşam temelli uygulamalarla ilişkilendirerek anlamalarını sağlamaktır. Dersin ilk dört haftasında yükseltgenme-indirgenme tepkimeleri, elektrokimyasal hücreler, basit pil sistemleri ve elektroliz temel düzeyde ele alınır. Dersin geri kalan bölümünde ise anorganik ve organik bileşiklerin ayrımı, doğada karbon, Lewis formülleri, hibritleşme, molekül geometrileri, fonksiyonel gruplar, izomerlik, hidrokarbonlar, alkoller, eterler, aminler, karbonil bileşikleri, karboksilik asitler, karboksilik asit türevleri, aminoasitler ve karbonhidratlar incelenir. Organik kimya bölümü ayrıntılı reaksiyon mekanizmaları ve ileri düzey sentezlerden çok, temel yapı-özellik ilişkilerinin anlaşılmasına, günlük yaşamda karşılaşılan organik bileşiklerin tanınmasına ve sınırlı laboratuvar koşullarında yapılabilecek güvenli deneylerin tasarlanmasına odaklanır. Bu kapsamda sabun yapımı, farklı sabun türlerinin karşılaştırılması, karbonhidratların tanınması, nişasta testi, fermantasyon gözlemi, basit esterleşme/ürün oluşturma etkinlikleri, biyoplastik/film üretimi ve gıda etiketlerinde organik bileşiklerin incelenmesi gibi uygulamalara yer verilir. Ders, başlangıçta rehberli sorgulama, ilerleyen haftalarda ise açık sorgulama yaklaşımıyla yürütülür. Öğretmen adaylarının deneysel gözlem yapmaları, veri toplamaları, tablo oluşturmaları, grafik çizmeleri, molekül modelleri oluşturmaları, günlük yaşam malzemelerinden hareketle kimyasal açıklamalar geliştirmeleri ve bulgularını bilimsel olarak raporlamaları amaçlanır.

Özet İçerik

Kimyasal Analiz, Kimyasal Analiz Sonuçlarının Değerlendirilmesi, Gravimetrik Analiz, Volumetrik Analiz, Sulu çözeltilerinin Kimyası, Çöktürme Titrasyonları, İndirgenme ve Yükseltgenme Reaksiyonları, Aletli Analiz, Organik kimya

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.1. Yükseltgenme-indirgenme tepkimelerini elektron alışverişi, yükseltgenme basamağı ve yarı tepkime kavramlarıyla açıklar.
2.2. Elektrokimyasal hücrelerin temel bileşenlerini anot, katot, elektrolit, elektron akışı ve iyon hareketi açısından yorumlar.
3.3. Basit pil sistemlerinde metal türü, elektrolit ve potansiyel farkı arasındaki ilişkiyi deneysel verilerle açıklar.
4.4. Elektroliz olayını elektrik enerjisi, elektrot tepkimeleri ve kimyasal değişim açısından açıklar.
5.5. Anorganik ve organik bileşikleri yapı, bağlanma, karbon içeriği ve günlük yaşam örnekleri açısından karşılaştırır.
6.6. Karbon atomunun doğadaki döngüsünü, bağ yapısını ve organik bileşik çeşitliliğindeki rolünü açıklar.
7.7. Basit organik moleküllerin Lewis formüllerini çizer ve molekül geometrileriyle ilişkilendirir.
8.8. Hibritleşme, çoklu bağlar ve molekül geometrisi arasındaki ilişkiyi model veya çizimlerle açıklar.
9.9. Temel fonksiyonel grupları tanır ve bu grupları günlük yaşamda karşılaşılan organik maddelerle ilişkilendirir.
10.10. İzomerlik kavramını basit organik bileşik örnekleri üzerinden açıklar.
11.11. Alkan, alken, alkin ve aromatik bileşikleri yapı, bağ türü ve günlük yaşam örnekleri bakımından karşılaştırır.
12.12. Alkoller, eterler, aminler, aldehitler, ketonlar, karboksilik asitler, esterler ve amidleri temel yapı özellikleri açısından ayırt eder.
13.13. Sabunlaşma tepkimesini yağ, baz, gliserol, yağ asidi tuzu ve yüzey aktif madde kavramlarıyla açıklar.
14.14. Farklı sabun türlerinin pH, köpürme, temizlik ve sert suyla etkileşim özelliklerini deneysel olarak karşılaştırır.
15.15. Karbonhidratların tanınmasına yönelik basit deneyleri uygular ve gözlemlerini kimyasal yapı ile ilişkilendirir.
16.16. Günlük yaşamda bulunan organik maddelerle güvenli, basit ve öğretilebilir deneyler tasarlar.
17.17. Deneysel süreçlerde veri toplar, tablo oluşturur, grafik çizer, hata kaynaklarını değerlendirir ve sonuçlarını bilimsel gerekçelerle açıklar.
18.18. Laboratuvar güvenliği, kimyasal atık yönetimi, sürdürülebilirlik ve etik veri kullanımı ilkelerine uygun biçimde çalışır.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Gündüz T. 1998; Kalitatif Analiz Ders Kitabı, A.Ü. Ankara
2.Gündüz T. 1999; Kantitatif Analiz Ders Kitabı, A.Ü. Ankara
3.Nakipoğlu C. 2016: Genel Kimya 3 Analitik Kimya
4.Brown, T. L., LeMay, H. E., Bursten, B. E., Murphy, C. J., Woodward, P. M., & Stoltzfus, M. E. Chemistry: The Central Science. Pearson.
5.Petrucci, R. H., Herring, F. G., Madura, J. D., & Bissonnette, C. General Chemistry: Principles and Modern Applications. Pearson.
6.KİMYA III Deney Föyü
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Kimya III dersine giriş; laboratuvar güvenliği, veri kaydı, hata kaynakları; elektrokimyaya giriş Farklı çözeltilerin elektrik iletkenliğinin karşılaştırılması; elektrolit-elektrik iletkenliği ilişkisi
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Yükseltgenme-indirgenme tepkimeleri; yükseltgenme basamağı, elektron alışverişi ve yarı tepkimeler Metal-metal iyonu etkileşimleriyle redoks tepkimelerinin gözlenmesi
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Elektrokimyasal hücreler ve basit pil sistemleri; anot, katot, elektrolit, elektron akışı Limon/patates pili veya Cu-Zn basit galvanik hücresi kurulumu; voltaj değerlerinin tabloya aktarılması
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Elektroliz; elektrik enerjisiyle kimyasal değişim, elektrot tepkimeleri ve ürün oluşumu Basit elektroliz deneyi veya öğretim elemanı gösterimi; gözlem-veri-yorum ilişkisi
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Anorganik ve organik bileşikler; doğada karbon; karbon döngüsü; organik bileşiklerin günlük yaşamdaki yeri Günlük yaşam ürünlerinin organik/anorganik bileşikler açısından sınıflandırılması; gıda ve temizlik ürünü etiket analizi
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Lewis formülleri, hibritleşme, molekül geometrileri ve çoklu bağlar Metan, etan, etilen, asetilen, su, amonyak, karbondioksit gibi moleküllerin model veya çizimle gösterilmesi
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Fonksiyonel gruplar ve izomerlik Günlük yaşam maddelerindeki fonksiyonel grupların belirlenmesi; basit yapı izomerlerinin modelle gösterilmesi
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Hidrokarbonlar: alkanlar, alkenler, alkinler ve aromatik bileşikler Hidrokarbonların yapı modelleri; yakıtlar, plastikler, mum, LPG/doğalgaz gibi günlük yaşam örneklerinin incelenmesi (ara sınav)
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Alkoller, eterler ve aminler Kolonya, dezenfektan, gliserin, parfüm, temizlik ürünleri ve gıda katkıları üzerinden yapı-özellik ilişkisi; çözünürlük ve koku/etiket analizi
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Karbonil bileşikleri: aldehitler ve ketonlar Günlük yaşam örnekleri üzerinden aldehit-keton ayrımı; uygun koşullarda basit tanıma/gösteri deneyi veya model analizi
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Karboksilik asitler Sirke, limon tuzu, askorbik asit gibi maddelerle asitlik, pH ve çözünürlük incelemesi; yapı-özellik ilişkisi
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Karboksilik asit türevleri: esterler, amidler ve ilgili türevler Basit esterleşme/güzel koku oluşumu gösterimi veya ürün etiketi analizi; esterlerin gıda, koku ve yağlarla ilişkisi
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Çok fonksiyonlu bileşikler: aminoasitler ve karbonhidratlar İyotla nişasta tanıma; şekerlerin karşılaştırılması; uygun ise Benedict/Fehling testi veya maya ile fermantasyon gözlemi
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Günlük yaşam temelli açık sorgulama uygulaması Öğrenci gruplarının sabun yapımı, sabun karşılaştırma, karbonhidrat tanıma, fermantasyon, biyoplastik/film üretimi veya organik ürün analizi üzerine deney tasarlaması ve raporlaması
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Laboratuvar2%10
Rapor1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Laboratuvar50525
Bireysel Çalışma120112
Ara Sınav19110
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
5
5
5
5
5
5
4
5
5
4
OÇ-2
5
4
5
4
5
4
5
4
5
OÇ-3
5
5
5
5
5
5
5
5
5
OÇ-4
5
5
5
5
5
5
5
5
5
5
OÇ-5
5
5
5
5
4
5
4
5
4
5
OÇ-6
OÇ-7
OÇ-8
OÇ-9
OÇ-10
OÇ-11
OÇ-12
OÇ-13
OÇ-14
OÇ-15
OÇ-16
OÇ-17
OÇ-18
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026