Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Sağlık ve Toplum
Ders Kodu: SOS424
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 6
Amaç

Dersin temel amacı mevcut sosyolojik bilgi birikimini toplumsal bir kurum olan sağlık alanına uyarlayabilmek ve buradan hareketle sosyolojik analiz yapabilme kabiliyetimizi artırabilmektir. Bu yönde, sağlık ve hastalığa ilişkin farklı sosyolojik teorilerin ele alınması hedeflenmektedir. Eleştirel bir bir noktadan hareketle, hastalık tecrübesi ve hatta tedavisinin sadece fiziksel ve biyolojik yaklaşımlarla anlaşılamayacağı üzerinde durulacaktır. Bu çerçevede, kapitalizm, sınıf ve eşitsizlikler bağlamında sağlık ve hastalık olguları analiz edilip tartışılacaktır.

Özet İçerik

• Sağlık ve hastalık olgularına sosyolojik olarak bakabilmek, • Sağlık sosyolojisinin gelişimini özetlemek, • Sağlığın ve hastalığın, biyomedikal ve sosyal modellerini karşılaştırabilmek, • Sağlık ve hastalık olgularına sosyolojik temeldeki teorik yaklaşımları öğrenebilmek, • Sağlığı etkileyen temel faktörleri sıralayabilmek, • Hasta rolü kavramını tanımlayabilmek, • Gündelik hayatın tıbbilleştirilmesi meselesini değerlendirebilmek, • Ekonomi politikaları ve sağlık arasındaki ilişkiyi değerlendirebilmek, • Sağlık eşitsizliklerinin toplumsal düzeyde neler olduğunu sıralayabilmek, • Sağlıkla ilintili meseleleri makro ve mikro düzeyde kavrayabilmek, • Beden’e ilişkin tartışmaların farkındalığına varmak, • Risk toplumu bağlamında sağlık konusunu ele alabilmek, • Biyo-etik tartışmaları üzerinde durabilmek,

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Sağlık ve hastalığa biyolojik yaklaşımlarla sosyolojik (toplumsal inşacı) yaklaşım arasındaki farkı öğrenme
2.Sağlık ve hastalığın kültürel değerlerle ilişkisini kurabilme
3.Toplumsal eşitsizlikler bağlamında sağlık ve hastalığı tartışabilme
4.Farklı sağlık sistemleri hakkında bilgi sahibi olma
5.Küreselleşmenin devlet politikaları aracılığıyla sağlığa yansımalarını analiz edebilme.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Belek, İlker (1998) Sağlık, Sınıf, Eşitsizlik. Sorun yayınları, 1. baskı
2.Belek, İlker (2001) “Sağlıkta Eşitsizlik/Kavramlar, Nedenler, Çözüm Politikaları”. Toplumbilim Dergisi Sayı 13, ss.59-70
3.Cirhinlioğlu, Zafer (2001) Sağlık Sosyolojisi. Nobel Yayın Dağıtım. Ankara.
4.Erbaydar, Tuğrul (2001) “Sağlık; Kimin için?” Toplumbilim Dergisi Sayı 13, ss.49-58
5.Ersoy, Tolga (1996) Tıp, Tarih, Metafor. Öteki Yayınevi, Ankara.
6.Fişek, Nusret (1983) Halk Sağlığına Giriş. Ankara: Hacettepe Üniv. Yayınları
7.Freud, S. (1971) Totem ve Tabu, (çev: N. Berkes), Remzi Kitabevi, İstanbul
8.İllich, Ivan (1995) Sağlığın Gaspı. Ayrıntı Yayınları.
9.İnandı, Tacettin (1999) Sağlık Hakkı ve eşitsizlikler. Toplum ve Hekim Dergisi, cilt 14, sayı 5, ss.357-361
10.Kasapoğlu, Aytül (1999) Sağlık Sosyolojisi: Türkiye’den Araştırmalar. Sosyoloji Derneği Yayınları VI. Ankara.
11.Koçoğlu, F. (1998) Dünya’da ve Türkiye’de Sağlık. Cumhuriyet Üniv. Yayınları, Sivas.
12.Özçelik, Nurşen, A. (2002) Sağlık sosyolojisi; Kadın ve Kentleşme. Birey Yayıncılık
13.Öztek, Zafer (2001) Türkiye’de Sağlık Hizmetleri. Yeni Türkiye, sayı 39.
14.Tezcan, S. G. (2001) “Türkiyenin sağlık düzeyi ve bazı sağlık sorunları”, Yeni türkiye. 39.
15.Turner, B. (2001) Kapitalizm, Sınıf ve Hastalık. (çev.Aylin Dikmen) Toplumbilim, sayı 13, ss.109-118
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
TEORİK DONANIMA SAHİP BİR SAĞLIK SOSYOLOJİSİ Sağlık Sosyolojisi: Sağlık, Hastalık ve Toplum Sağlık Sosyolojisinin Gelişimi Sağlık Sosyolojisi Araştırma Düzeyleri Toplumsal Kurumlar, Sağlık-Hastalık ve Toplum Biyomedikal ve Sosyal Model
2. Hafta - Teorik
SAĞLIĞA SOSYOLOJİK YAKLAŞIMLAR I İşlevselci Yaklaşım Parsons ve Hasta Rolü Koşullu hasta rolü Koşulsuz derecede meşru hasta rolü Meşru olmayan hastalık rolü
3. Hafta - Teorik
SAĞLIĞA SOSYOLOJİK YAKLAŞIMLAR II Sosyal Çatışma Yaklaşımı: Marksizm ve Eşitsizlik Toplumsal Sınıf, Gelir ve Sağlık Bölgesel Eşitsizlikler ve Sağlık Irk, Etnik Durum ve Sağlık
4. Hafta - Teorik
SAĞLIĞA SOSYOLOJİK YAKLAŞIMLAR III Sembolik Etkileşimci Yaklaşım Sağlığın ve Hastalığın Anlamı Bedenin ve Hastalığın Toplumsal İnşası Tıbbi Bilgilerin ve Uygulamaların Toplumsal Bağlamı Tıbbi kozmolojiler
5. Hafta - Teorik
SAĞLIĞA SOSYOLOJİK YAKLAŞIMLAR IV Post-Yapısalcı Yaklaşım: Foucault ve Tıp Toplumsal Kontrol Mekanizması Olarak Tıp
6. Hafta - Teorik
TOPLUMSAL CİNSİYET, SAĞLIK VE HASTALIK -I- Kadınların Hasta, Erkeklerin Sağlıklı Olarak İnşa Edilmeleri Tıbbileştirme Sürecinde Kadının Hasta Olarak İnşa Edilmesi Toplumsal Cinsiyet -Fiziksel ve Ruhsal Sağlık İlişkisi
7. Hafta - Teorik
TOPLUMSAL CİNSİYET, SAĞLIK VE HASTALIK -II- Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Toplumsal Cinsiyet Sağlık Hizmetlerinde Kadın ve Erkeğin Rolü
8. Hafta - Teorik
GÜNDELİK YAŞAMIN TIBBİLEŞTİRİLMESİ I Gündelik Yaşamın Tıbbileştirilmesi Tıbbileştirmenin Arka Planı Tıbbileştirmenin Sınıflandırılması Tıbbileştirme ve Cinsiyet
9. Hafta - Teorik
GÜNDELİK YAŞAMIN TIBBİLEŞTİRİLMESİ II Normalleştirme Kozmetik Girişimlerin Tıbbileştirilmesi ve Tıbbın Kozmetikleştirilmesi Tıbbileştirmeme Tıbbileştirmenin Sonuçları
10. Hafta - Teorik
BİYO-ETİK (CANLI ETİĞİ) ve TOPLUMSAL TARTIŞMALAR Biyo-Etik Nedir? Genetik Uygulamalar ve Etik Klonlama ve Etik Sorunlar İlaç Sanayi ve Etik Sorunlar Yapay Üreme Ve Etik Sorunlar Deneyler ve Etik Sorunlar
11. Hafta - Teorik
ÖTENAZİ ve TOPLUMSAL TARTIŞMALAR Ötenazi nedir? Ötenazinin Toplumsal Sonuçları Etik Sorunlar Ötenaziye İlişkin Farklı Yaklaşımlar Ötenazi Türleri Dünya’da ve Türkiye’de Ötenazi Uygulamaları
12. Hafta - Teorik
EDEBİYATTA HASTALIK ve TEMSİL BİÇİMLERİ Edebiyat ve Hastalık İlişkisi Dünya Edebiyatında Hastalık: Tanrı’nın Gazabı mı Metafor mu? Türk Edebiyatında Hastalık Klasik Türk Edebiyatında Kavram Olarak Hastalık Batı Tesirindeki Türk Edebiyatında Bireysel/Politik Söylem İnşası Olarak Hastalık
13. Hafta - Teorik
RİSK TOPLUMU VE YENİ HASTALIK REJİMİ Tıbbi Güç ve Toplumsal Bilgi Gündelik Hayat Pratiklerinde Sağlık Korkuları Risk Kavramı ve Sağlık Güven erozyonu ve Sağlık Korkuları Yeni Hastalık Rejimi
14. Hafta - Teorik
Genel Değerlendirme
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141356
Okuma141356
Bireysel Çalışma1246
Ara Sınav115116
Dönem Sonu Sınavı115116
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)150
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
4
4
5
3
4
5
1
1
5
4
5
OÇ-2
5
5
4
3
4
4
1
1
4
5
5
OÇ-3
5
4
4
4
4
5
1
2
4
5
4
OÇ-4
4
5
5
5
5
5
2
2
5
5
5
OÇ-5
5
3
3
4
5
5
2
1
4
5
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026