Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Azerbaycan Türkçesi
Ders Kodu: TDE391
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Çağdaş Türk lehçelerinin genel ve temel niteliklerini kavratmak

Özet İçerik

Günümüzde Türkiye dışında yaşayan Türklerin bulundukları yerler, nüfusları, kullandıkları alfabeler ve kültürleri; Kiril alfabesi; çeşitli şivelerden örnek metinler üzerinde gramer çalışmaları

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Çağdaş Türk lehçelerinden “Güney-Batı Türkçesi” grubunda yer alan (Azeri T., Türkmen T., Gagauz T., vs) lehçelerden veya “Doğu Türkçesi” grubunda yer alan (Özbek T., Uygur T., vs.) lehçelerden en az birer tanesine vakıf olma, okuma, anlama, değerlendirme becerisi kazanma
2.Bu lehçe gruplarını genel hatlarıyla da öğrenmek suretiyle Türk dilini lehçe ve şiveleri ile ele alıp art zamanlı ve eş zamanlı karşılaştırmalar yaparak değerlendirme yeteneği ve becerisini kazanma
3.Adı geçen farklı gruptaki lehçelerden –en azından- birer tanesini sesbilim, biçimbilim, sözlükbilim temellerine de dayandırarak tanıyabilme, sınıflandırabilme beceri, bilgi ve yeteneğini kazanma
4.Lehçeler arasındaki bu bilgi ve becerileri diğer disiplinlerle de (tarih, coğrafya, felsefe, sosyoloji, antropoloji, arkeoloji, vs) ilişkilendirerek değerlendirme bilgi ve becerisini kazanma
5.Çağdaş Türk lehçelerinin Güney-Batı ve Doğu grubundakilerin benzer ve farklı yönlerini görüp tahlil edebilme bilgi ve becerisini kazanma
6.Adı geçen Türk lehçe grupları ve bu lehçelerin oluşturduğu edebiyatlar hakkında teknolojik imkanları kullanarak gerekli kaynaklara ulaşma bilgi, beceri ve donanımını kazanma
7.Bu lehçelerle ilgili olarak elde edilen bilgileri diğer disiplinlerle karşılaştırıp sonuçlara ulaşabilme beceri ve bilgisini kazanma
8.Elde edilen bilgileri ve becerileri aktif olarak verimli şekilde kullanabilme bilgi ve becerisini kazanma,
9.Yaşayan Türk lehçeleri üzerine öğrendiği bilgi ve becerileri mesleğinin bir parçası haline getirme, öğretim yöntemlerini kullanarak anlatabilme birikim ve becerisini kazanma
10.Yaşayan Türk lehçeleri ile ilgili bilgi ve birikimini ilmi çalışmalara dönüştürme yetenek ve becerisini elde edip lisans üstü çalışmalar yapma becerisini kazanma
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.A.Buran,E.Alkaya,Çağdaş Türk Lehçeleri,Akçağ yay.,Ankara2001.
2.E.Ahundov, Azerbaycan Halk Yazını Örnekleri, TDK, Ankara 1994.
3.Kriter Yay.,Çağdaş Türk Lehçeleri El Kitabı, İstanbul 2007.
4.F.Bozkurt, Türklerin Dili, Cem yay., İstanbul 1992.
5.H.Savran, Kırım Tatar Türkçesi,Karesi Yay.,Balıkesir 2008.
6.Ercilasun, Ahmet B.: Örneklerle Bugünkü Türk Alfabeleri.
7.Kültür Bakanlığı: Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü I, II.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Türk dünyasına genel bir bakış. Günümüzde dünya üzerinde Türklerin yayılma sahaları ve yaşadıkları coğrafyalar, devletler, özerklikler, azınlıklar.
2. Hafta - Teorik
Türk Dili üzerine yapılmış tasnifler: İlk tasnifler (Kaşgarlı, Strahlenberg), 19. yüzılda yapılmış tasnifler (Radloff, Vambery, Berezin vd.), 20. yüzyılda yapılmış bilimsel tasnifler (Samoyloviç, R.R.Arat, Baskakov).
3. Hafta - Teorik
Baskakov'un tasnifi ve buna göre Türk Lehçelerinin sınıflandırılmasının açıklanması.
4. Hafta - Teorik
Türk lehçelerinin ses bilgisi yönünden birbiriyle kıyaslama: Oğuz, Karluk ve Kıpçak Gruplarının en önemli fonetik özellikleri ve Oğuz grubundan farklılıkları.
5. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesi: Azerbaycan Cumhuriyeti hakkında bilgi, edebi dilin oluşumu, alfabeler (Kiril, Latin).
6. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesinin ses bilgisi: En önemli özellikleri, Türkiye Türkçesi ile farklılıklar.
7. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesinin şekil bilgisi. İsim kategorisi: İsim yapım ekleri, Çoğul ekleri, İyelik ekleri, Hal ekleri, Bildirme, Sayılar, sıfatlar, zamirler.
8. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesinin şekil bilgisi. Fiil kategorisi: Fiil yapım ekleri, fiil çekiminde kullanılan şahıs ekleri, Zamanlar (Şimdiki, Bilinen geçmiş, Duyulan geçmiş, Gelecek ve Geniş zamanla r)
9. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesinin şekil bilgisi. Tasarlama kipleri, Zarflar, edatlar, bağlaçlar.
10. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması.
11. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
12. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
13. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
14. Hafta - Teorik
Azerbaycan Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140228
Ödev125025
Ara Sınav115116
Dönem Sonu Sınavı130131
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
OÇ-1
4
OÇ-2
5
4
OÇ-3
OÇ-4
OÇ-5
4
OÇ-6
5
OÇ-7
OÇ-8
OÇ-9
OÇ-10
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026