Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Türkmen Türkçesi
Ders Kodu: TDE392
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Çağdaş Türk şiveleri üzerine temel bilgilerin kazandırılarak dilimizin bütün güncel ve tarihî özelliklerinin öğretilmesi

Özet İçerik

Türkçedeki şiveleşmenin sebeplerinin incelenmesi; Azeri ve Tatar Türkçeleri başta olmak üzere değişik şivelerden metinlerinin ses, şekil, sentaks ve dilbilim açısından incelenmesi

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Çağdaş Türk şivelerinden en az birer tanesine vakıf olma, okuma, anlama, değerlendirme becerisi kazanma
2.Bu şivelerdeki özellikleri Türk dilinin genel özellikleri ile ele alıp art zamanlı ve eş zamanlı karşılaştırmalar yaparak değerlendirme yeteneği ve becerisini kazanma
3.Değişik Türk şivelerini sesbilim, biçimbilim, sözlükbilim temellerine de dayandırarak tanıyabilme, sınıflandırabilme beceri, bilgi ve yeteneğini kazanma
4.Şiveler arasındaki bu bilgi ve becerileri diğer disiplinlerle de (tarih, coğrafya, felsefe, sosyoloji, antropoloji, arkeoloji, vs.) ilişkilendirerek değerlendirme bilgi ve becerisini kazanma
5.Çağdaş Türk şivelerinin benzer ve farklı yönlerini, değişik edebî türlerle görüp tahlil edebilme bilgi ve becerisini kazanma
6.Adı geçen Türk şivelerini ve bu şivelerin oluşturduğu edebiyatlar hakkında teknolojik imkanları kullanarak gerekli kaynaklara ulaşma bilgi, beceri ve donanımını kazanma
7.Bu şivelerle ilgili olarak elde edilen bilgileri, modern dil ve edebiyat teorileri çerçevesinde değerlendirmek
8.Elde edilen bilgileri ve becerileri aktif olarak verimli şekilde kullanabilme bilgi ve becerisini kazanma
9.Yaşayan Türk şiveleri üzerine öğrendiği bilgi ve becerileri mesleğinin bir parçası haline getirme, öğretim yöntemlerini kullanarak anlatabilme birikim ve becerisini kazanma
10.Yaşayan Türk şiveleri ile ilgili bilgi ve birikimini ilmi çalışmalara dönüştürme yetenek ve becerisini elde edip lisansüstü çalışmalar yapma becerisini kazanma. Bilgiyi hayatına uygulayabilme becerisi kazanma
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.A.Buran,E.Alkaya,Çağdaş Türk Lehçeleri,Akçağ yay.,Ankara2001.
2.E.Ahundov, Azerbaycan Halk Yazını Örnekleri, TDK, Ankara 1994.
4.F.Bozkurt, Türklerin Dili, Cem yay., İstanbul 1992.
5.H.Savran, Kırım Tatar Türkçesi,Karesi Yay.,Balıkesir 2008.
6.Ercilasun, Ahmet B.: Örneklerle Bugünkü Türk Alfabeleri.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Türk dünyasına genel bir bakış. Günümüzde dünya üzerinde Türklerin yayılma sahaları ve yaşadıkları coğrafyalar, devletler, özerklikler, azınlıklar.
2. Hafta - Teorik
Türk Dili üzerine yapılmış tasnifler: İlk tasnifler (Kaşgarlı, Strahlenberg), 19. yüzılda yapılmış tasnifler (Radloff, Vambery, Berezin vd.), 20. yüzyılda yapılmış bilimsel tasnifler (Samoyloviç, R.R.Arat, Baskakov).
3. Hafta - Teorik
Baskakov'un tasnifi ve buna göre Türk Lehçelerinin sınıflandırılmasının açıklanması.
4. Hafta - Teorik
Türk lehçelerinin ses bilgisi yönünden birbiriyle kıyaslama: Oğuz, Karluk ve Kıpçak Gruplarının en önemli fonetik özellikleri ve Oğuz grubundan farklılıkları.
5. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesi: Türkmenistan Cumhuriyeti hakkında bilgi, edebi dilin oluşumu, alfabeler (Kiril, Latin).
6. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesinin ses bilgisi: En önemli özellikleri, Türkiye Türkçesi ile farklılıklar. Söz dizimi.
7. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesinin şekil bilgisi. İsim kategorisi: İsim yapım ekleri, Çoğul ekleri, İyelik ekleri, Hal ekleri, Bildirme, Sayılar, sıfatlar, zamirler.
8. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesinin şekil bilgisi. Fiil kategorisi: Fiil yapım ekleri, fiil çekiminde kullanılan şahıs ekleri, Zamanlar (Şimdiki, Bilinen geçmiş, Duyulan geçmiş, Gelecek ve Geniş zamanla r)
9. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesinin şekil bilgisi. Tasarlama kipleri, Zarflar, edatlar, bağlaçlar.
10. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması.
11. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
12. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
13. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
14. Hafta - Teorik
Türkmen Türkçesiyle Latin harfli bir metnin okunması ve Türkiye Türkçesine aktarılması. Okunan metnin ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından inceleme çalışmaları
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140228
Ödev125025
Ara Sınav115116
Dönem Sonu Sınavı130131
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
OÇ-1
4
OÇ-2
5
4
OÇ-3
OÇ-4
OÇ-5
4
OÇ-6
5
OÇ-7
OÇ-8
OÇ-9
OÇ-10
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026