Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Arıcılık ve İpekböcekçiliği
Ders Kodu: ZT406
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 1
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı; öğrencilere bal arısı ve ipekböceğinin biyolojisi, yetiştiricilik teknikleri, ürünlerinin üretimi ve değerlendirilmesi konularında temel bilgi ve beceriler kazandırmak; arıcılık ve ipekböcekçiliğinin hayvansal üretim, kırsal kalkınma ve sürdürülebilir tarım açısından önemini kavratmaktır.

Özet İçerik

Arıcılığın ve ipekböcekçiliğinin tarihsel gelişimi, ekonomik önemi ve sürdürülebilir tarımdaki yeri; bal arısı ve ipekböceğinin biyolojisi, yaşam döngüsü ve yetiştiricilik teknikleri; arı ve ipek ürünlerinin üretimi, kalite özellikleri, değerlendirilmesi ve kullanım alanları ile uygulamalı arıcılık ve ipekböcekçiliği çalışmaları bu dersin kapsamını oluşturmaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Prof. Dr. Aytül UÇAK KOÇ
Öğrenme Çıktıları
1.Bal arılarının tarımsal üretim ve ekosistem açısından önemini açıklar.
2.Bal arısı kolonisinin yapısını, biyolojisini ve temel yetiştiricilik uygulamalarını açıklar.
3.Arıcılıkta koloni yönetimi, bakım-besleme ve arı ürünleri üretimine ilişkin temel uygulamaları değerlendirir.
4.İpekböceğinin biyolojisini, yetiştirme tekniklerini ve bakım-besleme uygulamalarını açıklar.
5.Arı ve ipekböceği hastalık ve zararlılarını tanır ve temel mücadele yöntemlerini açıklar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Arıcılığın Temel Esasları (Prof. Dr. Ferat GENÇ, Prof. Dr. Ahmet DODOLOĞLU)
2.Kovan ve bal arısı Dadant & Sons., 1975.. 740 sayfa. Hamilton-Illinois
3.Modern Arıcılık Teknikleri (Prof. Dr. Muhsin DOĞAROĞLU)
4.İpekböcekçiliği (Prof. Dr. Ümran ŞAHAN) Dora Yayınları
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Arıcılığın ve ipekböcekçiliğinin tarihsel gelişimi, dünyada ve Türkiye'deki mevcut durumu, ekonomik önemi ve sürdürülebilir tarımdaki yeri
1. Hafta - Uygulama
Arıcılık ve ipekböcekçiliğinde kullanılan temel ekipmanların, kovan tiplerinin, çerçevelerin, arı ve ipek ürünlerinin incelenmesi ve üretim materyallerinin tanıtılması.
1. Hafta - Ön Hazırlık
Arıcılık ve ipekböcekçiliğinin Türkiye ekonomisindeki yeri hakkında kısa literatür taraması yapılması.
2. Hafta - Teorik
Bal arısı kolonisinin yapısı ve organizasyonu, ana arı, işçi arı ve erkek arıların morfolojik ve biyolojik özellikleri, görevleri, koloni içindeki iş bölümü ve sosyal davranışları.
2. Hafta - Uygulama
Koloni bireylerinin tanınması, işçi bal arısının dış morfolojik yapısının stereomikroskop altında incelenmesi ve anten, göz, ağız parçaları, polen sepeti, kanat ve iğne gibi temel anatomik yapıların tanımlanması.
2. Hafta - Ön Hazırlık
Bal arısı kolonisindeki bireylerin (ana arı, işçi arı, erkek arı) görevlerinin araştırılması.
3. Hafta - Teorik
Bal arılarında üreme biyolojisi, gelişim dönemleri (yumurta, larva, pupa ve ergin), kast sisteminin oluşumu, ana arı yetiştirilmesinin biyolojik temelleri ve bal arılarının bitkisel üretimdeki tozlaşma faaliyetleri.
3. Hafta - Uygulama
Bal arılarının gelişim dönemlerinin petekler üzerinde incelenmesi, açık ve kapalı yavru gözlerinin tanınması, ana arı, işçi arı ve erkek arı yavru gözlerinin ayırt edilmesi
3. Hafta - Ön Hazırlık
Bal arısının yaşam döngüsü ve kast sistemi hakkında kaynak okunması.
4. Hafta - Ön Hazırlık
Arıların beslenmesinde bal, polen ve arı sütünün görevlerinin incelenmesi.
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Koloni bireylerinin beslenmesi, işçi arı, ana arı ve erkek arıların besin gereksinimleri; yavru gelişiminde beslenmenin önemi, arı sütü, polen ve balın koloni içerisindeki işlevleri. Uygulama: Arı ekmeği (bee bread), polen, bal ve arı sütü örneklerinin incelenmesi; yavrulu çerçevelerde açık ve kapalı yavru alanlarının değerlendirilmesi.
5. Hafta - Ön Hazırlık
Arılık yeri seçiminde dikkate alınan kriterlerin araştırılması.
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Modern arıcılığın temel gereksinimleri, arılık yeri seçimi, nektar ve polen kaynakları, nektar akımına hazırlık ve koloni yönetimi. Uygulama: İlkbahar koloni kontrolleri ve koloni gelişiminin değerlendirilmesi.
6. Hafta - Ön Hazırlık
Bal arılarında mevsimsel bakım uygulamalarının incelenmesi.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Mevsimsel bakım işleri, besleme uygulamaları ve nektar akımına hazırlık. Uygulama: Ek besleme uygulamaları, koloni gelişiminin değerlendirilmesi.
7. Hafta - Ön Hazırlık
Oğul verme davranışı ve koloni çoğaltma yöntemleri hakkında bilgi edinilmesi.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Oğul verme davranışı, oğul oluşumunu etkileyen faktörler, oğul kontrol yöntemleri ve koloni çoğaltma teknikleri. Uygulama: Oğul yüksüklerinin tanınması, koloni çoğaltma yöntemlerinin incelenmesi ve bölme kolonilerin oluşturulmasının gösterilmesi
8. Hafta - Ön Hazırlık
Varroa destructor ve neden olduğu zararlar hakkında kısa araştırma yapılması.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Bal arılarında hastalıklar, zararlılar ve koruma yöntemleri; Varroa destructor'un biyolojisi, zararları ve mücadele yöntemleri. Uygulama: Varroa destructor'un tanınması, varroa bulaşıklığının değerlendirilmesi ve temel mücadele yöntemlerinin incelenmesi.
9. Hafta - Ön Hazırlık
Arı ürünlerinin (bal, polen, propolis, arı sütü vb.) kullanım alanlarının araştırılması.
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Arı ürünlerinin üretimi, bileşimi, kalite özellikleri ve kullanım alanları; bal, polen, arı ekmeği, propolis, arı sütü, balmumu ve arı zehri. Uygulama: Bal, polen, propolis, arı sütü, balmumu ve arı zehri örneklerinin incelenmesi; arı ürünlerinin üretiminde kullanılan ekipmanların tanıtılması.
10. Hafta - Ön Hazırlık
İpekböceğinin yaşam döngüsü ve yetiştirme aşamalarının incelenmesi.
10. Hafta - Teorik & Uygulama
İpekböceğinin biyolojisi, morfolojik özellikleri, yaşam döngüsü ve yetiştiricilikte kullanılan ırklar. Uygulama: İpekböceği yumurtalarının, larva dönemlerinin ve yetiştiricilik materyallerinin incelenmesi.
11. Hafta - Ön Hazırlık
İpekböceği besleme ve bakım uygulamalarının araştırılması.
11. Hafta - Teorik & Uygulama
İpekböceği yetiştiriciliği ve genetik özellikleri, yumurtaların kuluçkaya alınması ve inficar (yumurtadan larva çıkışı), larva dönemlerinde bakım ve besleme uygulamaları, uyku (gömlek değiştirme) dönemleri ile ipekböceği yetiştiriciliğini etkileyen temel faktörler. Uygulama: Bir günlük ipekböceği larvalarının ve yetiştirme materyallerinin incelenmesi, bakım ve besleme uygulamalarının gösterilmesi.
12. Hafta - Ön Hazırlık
Koza oluşumunu etkileyen faktörlerin araştırılması.
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Teorik: Koza oluşumu, koza örme davranışı, koza kalitesini etkileyen faktörler ve koza hasadı. Uygulama: İpekböceği larvaları için dut yapraklarının toplanması, küne temizliğinin yapılması, larvaların seyreltilmesi ve beslenmesi.
13. Hafta - Ön Hazırlık
İpekböceği hastalık ve zararlıları hakkında kaynak okunması.
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Teorik: İpekböceği hastalıkları ve zararlıları, korunma yöntemleri, ipek üretiminin temel prensipleri ve kozaların değerlendirilmesi. Uygulama: Öğrencilere yaklaşık 100 adet 5. yaş ipekböceği larvasının dağıtılması, yetiştirme kurallarının açıklanması ve gözlem raporu süreci hakkında bilgilendirme yapılması.
14. Hafta - Ön Hazırlık
Arıcılık ve ipekböcekçiliğinde güncel gelişmeler hakkında bir bilimsel haber veya makalenin incelenmesi.
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Arıcılık ve ipekböcekçiliğinde güncel gelişmeler, sürdürülebilir üretim uygulamaları, ürün çeşitliliği, kırsal kalkınmadaki rolleri ve sektörün geleceği Arıcılık uygulama sınavı: Koloni bireylerinin tanınması, sağlıklı koloninin değerlendirilmesi, kovanın açılıp kapatılması, yavrulu ve ballı çerçevelerin ayırt edilmesi, Varroa destructor'un tanınması ve temel koloni kontrollerinin gerçekleştirilmesi.
15. Hafta - Ön Hazırlık
16. Hafta - Ön Hazırlık
17. Hafta - Ön Hazırlık
18. Hafta - Ön Hazırlık
19. Hafta - Ön Hazırlık
20 .Hafta - Ön Hazırlık
21. Hafta - Ön Hazırlık
22. Hafta - Ön Hazırlık
23. Hafta - Ön Hazırlık
24. Hafta - Ön Hazırlık
25. Hafta - Ön Hazırlık
26. Hafta - Ön Hazırlık
27. Hafta - Ön Hazırlık
28. Hafta - Ön Hazırlık
29. Hafta - Ön Hazırlık
30. Hafta - Ön Hazırlık
31. Hafta - Ön Hazırlık
32. Hafta - Ön Hazırlık
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%5
Uygulama Sınavı1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Uygulamalı Ders140121
Ödev1066
Laboratuvar1011
Uygulama Sınavı1314
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı115116
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)101
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
4
1
OÇ-2
5
1
2
OÇ-3
4
2
1
3
1
1
OÇ-4
4
1
1
OÇ-5
3
1
3
2
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026