Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Ölçme Bilgisi
Ders Kodu: BSM120
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 2
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 5
Amaç

Bu dersin amacı öğrencilerin, ölçme bilgisinin temel prensiplerini kavramasını, basit ve gelişmiş ölçme aletleriyle (jalon, şeritmetre, prizma, planimetre, nivelman, GPS) yatay uzunlukları ölçmesini, arazilerin konum planlarını çıkarmasını, alanları hesaplamasını, yükseklikleri ölçmesini, kesit çıkarmasını ve topoğrafik haritaları yorumlamasını sağlamaktır.

Özet İçerik

Ölçme bilgisinin tanımı ve önemi. Ölçmede kullanılan birimler. Ölçme hataları. Basit ölçme aletleriyle yatay uzunlukların ölçülmesi. Küçük arazi parçalarının konum planlarının çıkarılması. Ölçekler ve ölçek çeşitleri. Harita ve planlarda alan ölçmeleri. Basit yükseklik ölçme araçları. Nivolar ve kullanım esasları. Nivelman yöntemleri. Tesviye eğrileri topoğrafik haritaların hazırlanması.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Safiye Pınar TUNALI
Dr. Öğr. Üyesi Yasin MERCAN
Prof. Dr. Necdet DAĞDELEN
Öğrenme Çıktıları
1.Verilen bir güzergâhın uzunluğunu farklı aletlerle ölçebilme
2.Arazi konum planı çıkarabilme ve alanını hesaplayabilme
3.Nivelman aletini kullanabilme
4.Kesit alma ve yüzey nivelmanı yapabilme
5.Topografik haritaları yorumlayabilme
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Balcı, A., Avcı, M. 2002. Ölçme Bilgisi I, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayını, İzmir
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin tanıtımı: Kapsamı, İçeriği, Önemi, Kuralları
1. Hafta - Uygulama
Basit ölçme araçları; jalon, şerit metre ve çekül gibi temel ölçme ekipmanlarının tanıtılması ve doğru kullanım teknikleri.
2. Hafta - Teorik
Ölçü birimleri, hatalar, ölçek
2. Hafta - Uygulama
Uzunluk ve açı birimlerinin birbirine dönüştürülmesi, harita ölçek hesaplamaları
3. Hafta - Teorik
Basit ölçme aletleri ile arazide doğruların çakılması
3. Hafta - Uygulama
Arazi Uygulaması: doğrultunun uzatılması, ara noktaların bulunması
4. Hafta - Teorik
Basit ölçme aletleri ile arazide dik açıların çakılması
4. Hafta - Uygulama
Arazi uygulaması; lata, şeritmetre, prizma
5. Hafta - Teorik
Konum planının çıkarılması
5. Hafta - Uygulama
Bağlama ve dik koordinat yöntemleri kullanılarak kampüs içindeki küçük bir parselin/binanın arazide ölçülmesi ve elde edilen verilerle milimetrik kağıda konum planının (kroki) çizilmesi.
6. Hafta - Teorik
Ölçü değerlerine ve koordinat değerlerine göre alan hesabı
6. Hafta - Uygulama
Gauss (Koordinat) Alan Formülü kullanılarak köşe koordinatları bilinen parsellerin alanlarının matematiksel olarak hesaplanması.
7. Hafta - Teorik
Grafik yöntemle ve planimetre ile alan hesabı
7. Hafta - Uygulama
Sınırları düzgün olmayan (eğrisel) parsellerin alanlarının kareler şebekesi (grafik yöntem) ve dijital/mekanik planimetre cihazı kullanılarak harita üzerinden bulunması.
8. Hafta - Teorik
Düşey yüksekliklerin ölçülmesi ve nivelman aletleri
8. Hafta - Uygulama
Nivelman aleti (Nivo) ve miranın yapısı; nivo kurma, düzeçleme, mirayı doğru tutma ve okuma (esas çizgi, üst/alt kıl okumaları) pratikleri.
9. Hafta - Teorik
Nokta nivelmanı
9. Hafta - Uygulama
Geri ve ileri okumalar yapılarak arazideki belirli noktaların yükseklik farklarının bulunması
10. Hafta - Teorik
Profil nivelmanı
10. Hafta - Uygulama
Belirli bir hat (yol veya kanal güzergahı) boyunca boyuna kesit verilerinin arazide nivo ile toplanması, boykesit (profil) çiziminin yapılması.
11. Hafta - Teorik
Yüzey nivelmanı
11. Hafta - Uygulama
Kareler şebekesine (grid sistem) bölünmüş bir arazinin köşe noktalarında mira okumaları yapılarak yüzey yükseklik matrisinin (röleve) çıkarılması.
12. Hafta - Teorik
Eş yükselti eğrilerinin çizilmesi
12. Hafta - Uygulama
Bir önceki hafta yüzey nivelmanı ile elde edilen kotlu noktalar arasında lineer enterpolasyon (değer biçme) yöntemi kullanılarak milimetrik kağıt üzerinde izohips (eş yükselti) eğrilerinin elle çizilmesi.
13. Hafta - Teorik
Tesviye hesapları
13. Hafta - Uygulama
Bir arazinin düzleştirilmesi veya belirli bir eğime getirilmesi için gerekli olan Kazı-Dolgu (Hafriyat) hacimlerinin yüzey nivelmanı yöntemine göre hesaplanması.
14. Hafta - Teorik
GPS’in temel esasları
14. Hafta - Uygulama
El tipi GPS ile arazide koordinat toplama (nokta kaydetme), kaydedilen noktaların bilgisayar ortamına (Google Earth veya CAD yazılımlarına) aktarılarak harita üzerinde gösterilmesi.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Uygulama Sınavı1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141242
Uygulamalı Ders141242
Uygulama Sınavı1819
Ara Sınav112113
Dönem Sonu Sınavı118119
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)125
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
OÇ-1
5
4
3
2
4
3
2
2
2
2
2
OÇ-2
5
5
4
3
4
3
2
2
2
2
2
OÇ-3
5
5
5
5
5
4
3
3
3
3
3
OÇ-4
5
5
5
5
5
4
3
3
3
3
2
OÇ-5
5
5
4
5
5
4
3
3
3
3
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026