Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Demokrasi Teorileri
Ders Kodu: KAY222
Ders Türü: Bölüm Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 6
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere antik dönemden günümüze demokrasinin düşünsel evrimini, farklı demokrasi teorilerini ve bu teorilerin hayata geçmesini sağlayan kurumsal mekanizmaları kapsamlı bir şekilde aktarmaktır. Ders boyunca; liberal, sosyal, katılımcı, müzakereci ve radikal demokrasi modelleri eleştirel bir yaklaşımla incelenecektir. Ayrıca, teorik tartışmaların pratik dünyadaki karşılıkları olan anayasal sistemler, hükümet modelleri, seçim ve parti sistemleri gibi kurumsal yapılar analiz edilecektir. Dersin temel gayesi, öğrencilerin çağdaş demokratik sistemleri, kurumları ve güncel popülizm gibi meydan okumaları normatif ve ampirik boyutlarıyla değerlendirebilecek analitik bir bakış açısı kazanmalarını sağlamaktır.

Özet İçerik

Demokrasi Teorileri dersi, demokrasinin kavramsal çerçevesini, tarihsel gelişimini ve kurumsal yapısını kuramsal bir perspektifle incelemektedir. Ders kapsamında ilk olarak Atina demokrasisi, cumhuriyetçi gelenek, liberal ve sosyal demokrasi gibi ana akım modeller ile bunların Marksist eleştirileri ele alınacaktır. Programın devamında modern temsil krizlerine alternatif olarak üretilen katılımcı, müzakereci (Habermas) ve radikal (Mouffe/Laclau) demokrasi teorileri tartışılacaktır. Dönemin ikinci yarısında ise demokrasinin kurumsal sacayakları olan hukuk devleti, anayasalar, hükümet sistemleri (başkanlık, parlamenter, yarı-başkanlık), siyasal partiler ve seçim sistemleri ampirik açıdan masaya yatırılacaktır. Ders, küresel ölçekte demokrasinin krizleri, illiberal demokrasi ve popülizm tartışmalarıyla son bulacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Fikret TOPAL
Öğrenme Çıktıları
1.Demokrasi teorisinin sorularını ve sorunlarını ayırt edebilir.
2.Demokrasi teorisinin siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler bilim dalının en temel disiplinlerinden biri olduğunu fark edebilir.
3.Demokrasi teorisinin diğer siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler disiplinlerinden farkını gösterebilir.
4.Demokrasi teorisinin sorularını ve sorunlarını ayırt edebilir.
5.Demokrasi teorisinin diğer siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler disiplinlerinden farkını gösterebilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Schmidt, M. G. (2001). Demokrasi Kuramlarına Giriş, Vadi Yayınları, Ankara
2.Menderes Çınar (der.) (2023). Demokrasi: Kavram, Kurum ve Süreçler. İletişim yayınları.
3.Dahl, R. (2023). Demokrasi Üzerine. Phoenix (6.Baskı)
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Demokrasinin tanımı, normatif ve ampirik boyutları, demokrasinin temel ilkeleri ve dersin genel çerçevesi
2. Hafta - Teorik
Atina demokrasisi, doğrudan katılım ideali, yurttaşlık kavramı; Platon ve Aristoteles’in demokrasi eleştirileri.
3. Hafta - Teorik
Cumhuriyetçi gelenek, Magna Carta, Amerikan ve Fransız devrimleri; modern dünyada tözsel demokrasiden temsili demokrasiye geçiş.
4. Hafta - Teorik
Liberal demokrasinin felsefi kökenleri (Locke, Mill, Montesquieu); bireysel haklar, hukukun üstünlüğü, çoğunlukçu ve çoğulcu demokrasi modelleri.
5. Hafta - Teorik
Liberal demokrasinin Marksist ve sosyalist eleştirisi; biçimsel eşitliğe karşı tözsel/ekonomik eşitlik, sosyal adalet ve refah devleti modeli.
6. Hafta - Teorik
Temsili modelin krizleri; Jean-Jacques Rousseau, C.B. Macpherson ve Carole Pateman; tabandan katılım, sivil toplum ve aktif yurttaşlık.
7. Hafta - Teorik
Jürgen Habermas ve Müzakereci Demokrasi ; sadece oy vermenin ötesinde uzlaşı, kamusal alan, rasyonel tartışma ve meşruiyet sorunu.
8. Hafta - Teorik
Chantal Mouffe ve Ernesto Laclau; uzlaşı eleştirisi, agonistik (çatışmacı) çoğulculuk, kimlik siyaseti, hegemonya ve yeni toplumsal hareketler.
9. Hafta - Teorik
Demokrasinin kurumsal çerçevesi; hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, denetleme ve dengeleme (checks and balances) mekanizmaları.
10. Hafta - Teorik
Siyasal iktidarın sınırlandırılması aracı olarak anayasalar; temel hakların anayasal güvencesi ve anayasa yargısının demokratik meşruiyeti.
11. Hafta - Teorik
Başkanlık, parlamenter ve yarı-başkanlık sistemleri; hükümet sistemlerinin istikrar, temsil ve demokratik hesap verebilirlik üzerindeki etkileri.
12. Hafta - Teorik
Demokrasinin vazgeçilmez unsurları olarak partiler; parti içi demokrasi, kitle partileri, kartel partiler; iki partili ve çok partili sistemler.
13. Hafta - Teorik
Çoğunlukçu (nispi olmayan) ve nispi temsil sistemleri; seçim barajları, gerrymandering ve temsilde adalet-yönetimde istikrar dengesi.
14. Hafta - Teorik
Sol ve sağ popülizm; halk iradesi söylemi, elit karşıtlığı, illiberal demokrasi; demokrasinin gerilemesi/krizi tartışmaları ve dönemin genel özeti.
15. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Dönem Sonu Sınavı (Final)
16. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Dönem Sonu Sınavı (Final)
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders130339
Bireysel Çalışma130452
Ara Sınav127128
Dönem Sonu Sınavı131132
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)151
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
4
3
5
3
2
5
4
5
4
3
4
2
5
5
4
OÇ-2
4
3
5
3
2
5
3
5
5
3
4
2
4
5
5
OÇ-3
3
4
5
2
3
5
4
5
5
4
3
2
5
5
4
OÇ-4
OÇ-5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026