Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Türk Modernleşme Tarihi
Ders Kodu: KAY316
Ders Türü: Bölüm Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 3
Uyg.: 0
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere geç klasik dönem Osmanlı toplumsal yapısından başlayarak Demokrat Parti dönemine kadar uzanan süreçte Türk modernleşmesinin tarihsel, kurumsal ve sosyo-politik dinamiklerini aktarmaktır. Ders boyunca; askeri, idari, hukuki ve toplumsal alanlardaki reform dalgaları, imparatorluktan ulus-devlete geçiş sancıları, ideolojik akımlar ve demokratikleşme evreleri analitik bir yaklaşımla incelenecektir. Dersin temel gayesi, öğrencilerin modern Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasal, toplumsal ve kurumsal yapısını şekillendiren tarihi kırılmaları ve süreklilikleri eleştirel bir süzgeçten geçirerek değerlendirebilmelerini sağlamaktır.

Özet İçerik

Türk Modernleşme Tarihi dersi, Osmanlı-Türk modernleşme sürecini kronolojik ve tematik bir perspektifle ele almaktadır. Ders kapsamında ilk olarak Klasik Osmanlı toplumsal yapısı, millet sistemi ve 18. yüzyıldaki erken reform arayışları incelenecektir. Ardından III. Selim, II. Mahmud, Tanzimat ve II. Abdülhamid dönemlerindeki merkezileşme, batılılaşma ve anayasalcılık hareketleri ile II. Meşrutiyet'in getirdiği çok sesli siyasal ortam tartışılacaktır. Dönemin ikinci yarısında ise İmparatorluğun çöküşü, Milli Mücadele, Cumhuriyet'in ilanı, Kemalist reformlar, Tek Parti (Atatürk ve Milli Şef) döneminin iç ve dış dinamikleri analiz edilecektir. Ders, 1946'da çok partili hayata geçiş süreci ve 1950'li yıllardaki Demokrat Parti deneyiminin incelenmesiyle son bulacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Dr. Öğr. Üyesi Fikret TOPAL
Öğrenme Çıktıları
1.Öğrenciler Türkiye Siyaseti literatürünün ana eserleri ve temel meseleleri hakkında bilgi edinir.
2.Öğrenciler Türkiye'de ulus-devlet kurulması sürecine ilişkin temel bilgi edinir.
3.Farklı yönleriyle modernleşme modernleşme ve ona bağlı terminoloji tanıtılır.
4. Türkiye'nin modernleşme sürecinin gelişimine dair tartışmalar tanıtılır.
5.Türkiye'nin modernleşme deneyimine ilişkin tartışmalara yer verilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Berkes N. (2016). Türkiye'de Çağdaşlaşma, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
2.Zürcher, E. J. (2025). Modernleşen Türkiye'nin Tarihi. İletişim Yayınları (4.Basım)
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Dersin genel çerçevesi, amaçları ve değerlendirilmesi; Klasik dönem Osmanlı toplumsal yapısı, millet sistemi ve kurumlar.
2. Hafta - Teorik
18. yüzyılda Osmanlı'da yaşananlar, ilk askeri ve teknik reformlar, dış dünyayla değişen ilişkiler ve modernleşmenin öncülleri.
3. Hafta - Teorik
19. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu: Batılılaşma ve Toplumsal Dönüşüm
4. Hafta - Teorik
III. Selim reformları, Nizam-ı Cedid hamlesi, kurumsal yenileşme çabaları ve reformlara yönelik tepkiler.
5. Hafta - Teorik
II. Mahmud dönemi reformları, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (Vaka-i Hayriye), bürokratik merkezileşme ve toplumsal dönüşümün başlangıcı.
6. Hafta - Teorik
Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856); hukuk, eğitim ve idari alanda Batılılaşma
7. Hafta - Teorik
I. Meşrutiyet ve Kanun-ı Esasi; II. Abdülhamid dönemi politikaları, denge siyaseti, pan-İslamizm, altyapı-eğitim hamleleri ve muhalefetin doğuşu.
8. Hafta - Teorik
1908 Devrimi, İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC) dönemi, çok sesli siyasal hayat, fikir akımları ve savaş yılları.
9. Hafta - Teorik
I. Dünya Savaşı sonrası manzara, Mondros ve Sevr; Anadolu'da Milli Mücadele dönemi, TBMM'nin açılması ve modern Cumhuriyet'in doğuşu.
10. Hafta - Teorik
Cumhuriyet'in ilanı, ulus-devletin inşası ve erken dönem muhalefet hareketleri.
11. Hafta - Teorik
Serbest Cumhuriyet Fırkası denemesi ve sonrası; 1930'lar ve modernleşme
12. Hafta - Teorik
Millî Şef Dönemi
13. Hafta - Teorik
Çok Partili Hayata Geçiş
14. Hafta - Teorik
Demokrat Parti Dönemi
15. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Dönem Sonu Sınavı (Final)
16. Hafta - Dönem Sonu Sınavı (Final)
Dönem Sonu Sınavı (Final)
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ara Sınav (Vize)1%40
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders130113
Bireysel Çalışma130226
Ara Sınav128129
Dönem Sonu Sınavı130131
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)99
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
4
4
4
2
2
3
4
2
4
3
5
3
2
4
5
OÇ-2
4
3
4
2
2
3
3
2
3
4
5
3
3
4
5
OÇ-3
OÇ-4
OÇ-5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026