Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Risk Altındaki Çocuklar ve Eğitimi
Ders Kodu: ÇGP215
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 2
Amaç

Çocuk Gelişimi ön lisans öğrencilerinin gelişimsel, sosyal, ekonomik, ruhsal veya fiziksel açılardan risk altında bulunan çocuk gruplarını kuramsal düzeyde tanımalarını sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin; farklı aile yapıları, ihmal-istismar, bağımlılık, suç, göç, yoksulluk gibi risk faktörlerinin çocuk gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerini analiz etmeleri; risk altındaki çocuklara yönelik erken önleme ve müdahale yaklaşımlarını öğrenmeleri; çok disiplinli mesleki iş birliği süreçlerine dair teorik bilgi edinmeleri hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Risk altındaki çocuk kavramının kuramsal çerçevesi; parçalanmış, tek ebeveynli veya riskli aile tiplerinde çocuk olmak; ihmal ve istismarın türleri, belirtileri ve gelişimsel etkileri; kronik fiziksel veya ruhsal hastalığı olan ebeveyn/çocuk dinamikleri; çocukluk dönemi duygusal ve davranışsal bozuklukları; yoksulluk, sokakta yaşama, göç ve savaş gibi makro düzeydeki risklerin çocuk üzerindeki yansımaları; madde bağımlılığı ve suça sürüklenen çocukların özellikleri; özel gereksinimli çocukların risk durumları; koruyucu, önleyici ve müdahale edici kuramsal yaklaşımlar ile kurumlar arası iş birliği modelleri.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Risk altındaki çocuk kavramını ve çocuğu riske açık hale getiren bireysel, ailesel ve çevresel faktörleri kuramsal düzeyde açıklar.
2.İhmal-istismar, bağımlılık, suç, göç, yoksulluk ve sokakta yaşama gibi dezavantajlı durumlardan etkilenen çocukların gelişimsel özelliklerini ve ihtiyaçlarını analiz eder.
3.Risk altındaki çocuk gruplarına yönelik geliştirilen ulusal ve uluslararası koruyucu, önleyici ve erken müdahale yaklaşımlarını kuramsal olarak değerlendirir.
4.Risk altındaki çocuklarla ve aileleriyle çalışan farklı meslek gruplarının rol ve sorumluluklarını, çok disiplinli ekip çalışmasının ve kurumlar arası iş birliğinin önemini bilir.
5.Risk altındaki dezavantajlı çocuk gruplarıyla ilgili veri toplama, izleme, raporlama ve gizlilik gerektiren süreçlerde mesleki, yasal ve etik kurallara tam uyum gösterir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Seçer, Z. (2018). (Ed.). Risk Altındaki Çocuklar ve Eğitimi. Ankara: Eğiten Kitap
2.Polat, O (2007). Tüm Boyutlarıyla Çocuk İstismarı 2 Önleme ve Rehabilitasyon. Seçkin yayıncılık, Ankara.
3.Avcı, A., Tahiroğlu, A.Y. (2007). Cinsel İstismar: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları. (1.Baskı). Golden Print.
4.Sallan-Gül, S.(2002).Türkiye’de Yoksulluk Ve Yoksullukla Mücadelenin Sosyolojik Boyutları: Göreliden Mutlak Yoksulluğa. Y. Özdek (Ed.), Yoksulluk, şiddet ve insan hakları içinde. TODAİE Yayını.
5.Yalçıntaş- Sezgin, E. (2018). İstismar ve İhmale Uğreyen Çocuklar ve Eğitimleri. Z. Seçer içinde, Risk Altındaki Çocuklar ve Eğitimleri (s. 97-141). Ankara : Eğiten Kitap.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Farklı Aile Tiplerinde Çocuklar: Tek ebeveynli, boşanmış, üvey veya parçalanmış aile yapılarının çocuk gelişimi üzerindeki kuramsal etkileri.
2. Hafta - Teorik
İhmal ve İstismar Yaşayan Çocuklar: Fiziksel, duygusal, cinsel istismar ve ihmal kavramları; belirtileri, dinamikleri ve gelişimsel sonuçları.
3. Hafta - Teorik
Ruhsal Sorunlara Sahip Ebeveynleri Olan Çocuklar: Ebeveyn psikopatolojisinin (depresyon, şizofreni vb.) çocukla iletişim ve bağlanma üzerindeki etkileri.
4. Hafta - Teorik
Duygusal ve Davranışsal Bozukluklara Sahip Çocuklar: Çocukluk dönemi kaygı bozuklukları, depresyon, karşı gelme bozukluğu ve teorik yaklaşımlar.
5. Hafta - Teorik
Fiziksel Hastalıklar ve Çocuk: Kronik, akut veya terminal dönem hastalığı olan çocukların ve ailelerinin yaşadığı psiko-sosyal krizler.
6. Hafta - Teorik
Gelişimsel Krizler ve Çocuk: Yaş dönemlerine bağlı normatif krizler, yas, kayıp, taşınma gibi durumlarda çocuğun uyum ve savunma mekanizmaları.
7. Hafta - Teorik
Yoksulluk ve Çocuk: Sosyo-ekonomik yoksunluğun çocuğun beslenme, sağlık, eğitim ve bilişim teknolojilerine erişim süreçlerine kuramsal etkisi.
8. Hafta - Teorik
ARA SINAV ve Sokakta Yaşayan Çocuklar: Sokakta çalışan ve sokakta yaşayan çocuk kavramları, nedenleri, sokak kültürünün çocuk üzerindeki riskleri.
9. Hafta - Teorik
Bağımlılık ve Çocuk: Madde, alkol ve teknoloji bağımlılığı sarmalındaki çocukların özellikleri, bağımlı ebeveynle büyümenin gelişimsel etkileri.
10. Hafta - Teorik
Suç ve Çocuk: Suça sürüklenen çocukların demografik ve psiko-sosyal özellikleri; çocuk suçluluğunu ortaya çıkaran kuramsal faktörler.
11. Hafta - Teorik
Savaş ve Göç Yaşayan Çocuklar: Zorunlu göç, sığınmacılık, savaş ve terör ortamlarının çocuklarda yarattığı travmalar ve kültürel uyum süreçleri.
12. Hafta - Teorik
Özel Eğitime İhtiyacı Olan Çocuklar: Yetersizlikten etkilenmiş çocukların akran dışlanması, etiketlenme ve sosyal izolasyon yönünden taşıdığı riskler.
13. Hafta - Teorik
Risk Altındaki Çocuklarda Önleme ve Müdahale Yaklaşımları: Birincil, ikincil ve üçüncül önleme stratejileri; erken müdahale programlarının kuramsal esasları.
14. Hafta - Teorik
Meslek Grupları ve İşbirliğinin Sağlanması: Çocuk gelişimci, sosyal çalışmacı, psikolog ve öğretmenlerin rolleri; çok disiplinli ekip çalışması ve vaka yönetimi.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Sunum1%5
Ödev1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders140121
Ödev110010
Sunum1617
Ara Sınav1415
Dönem Sonu Sınavı1617
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)50
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
5
3
4
3
2
4
4
4
3
3
OÇ-2
5
4
4
3
2
4
5
4
4
3
OÇ-3
4
4
5
4
3
4
5
4
4
3
OÇ-4
3
4
4
5
4
5
5
4
5
4
OÇ-5
3
3
4
4
5
4
5
5
4
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026