Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Özel Eğitimde Materyal Tasarımı
Ders Kodu: ÇGP116
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Önlisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 2
Kredi: 3
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Çocuk Gelişimi ön lisans öğrencilerinin özel gereksinimli çocuklar için eğitici oyuncak ve materyal geliştirmenin kuramsal temellerini, ilkelerini ve önemini kavramalarını sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin; farklı yetersizlik gruplarının gelişimsel özelliklerine uygun oyuncak seçimi, planlanması ve satın alma kriterlerini öğrenmeleri; artık materyaller, dolgu oyuncaklar, kuklalar, okuma-yazma, ritim, fen-doğa araçları ve kostüm tasarımlarının özel eğitimdeki uyarlama yöntemlerine hâkim olmaları; materyal geliştirme süreçlerinde yaratıcılık, kalite ve güvenlik standartlarını kuramsal düzeyde analiz etme becerilerini edinmeleri hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Özel eğitimde oyuncak ve materyal kavramı; oyuncağın tarihsel gelişimi ve çocuk gelişimine etkileri; yetersizlik gruplarına (zihinsel, işitsel, görsel, otizm spektrum bozukluğu vb.) göre oyuncak seçimi ve materyal uyarlama dinamikleri; eğitici oyuncağın tanımı ve planlama basamakları; materyal tasarımında öğretmenin rolü; oyuncak yapımında yaratıcılık ve artık materyallerin kullanımı; okuma-yazmayı destekleme araçları; hikaye anlatma teknikleri ve ritim araçlarının kuramsal analizi; fen ve doğa faaliyetlerinde kullanılan araç-gereçler; dolgu oyuncaklar ve kukla tasarım ilkeleri; eğitsel kostümler, başlıklar, aksesuarlar ve mobillerin özel eğitimdeki yeri, iş sağlığı, güvenliği ve kalite süreçleri ile teknoloji entegrasyonu.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Her bir engel grubuna uygun oyuncak ve eğitici oyuncakların hazırlanmasında dikkat edilecek özellikleri bilir.
2.Her bir engel grubuna uygun oyuncak ve eğitici oyuncak hazırlarken kullanılacak malzemelerin özelliklerini bilir.
3.Okul öncesi döneme uygun oyuncak ve eğitici oyuncaklar tasarlar ve geliştirir.
4.Özel gereksinimli bireyler için oyun ve oyuncak özelliklerini bilir.
5.Herbir engel grubuna uygun oyuncak ve eğitici oyuncakların özelliklerini bilir
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Özel Çocuklara Özel Etkinlikler, Cemile TURAN HAMARAT, Rabia ATASEVEN BİLGİN. Vize Yayıncılık, 2013.
2.Karan, Sema (2014). Eğitimde Araç Gereç Geliştirme. Vize Yayıncılık : Ankara
3.Başboğaoğlu, U. (2009). Öğretim sürecinde kullanılan araçlar ve görsel-işitsel araçlar. Ö. Demirel & E. Altun, (Ed.), Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı içinde (-). Ankara: Pegem Akademi.
4.Şafak, P., Bilgiç, H. C., & Demiryürek, P. (2018). Yetersizlikten etkilenmiş öğrenciler için materyal örnekleri (1. Baskı). Ankara: Vize Akademik.
5.Yeşil, S. (2014). Erken çocukluk ve özel eğitimde gelişime destek etkinlikler. Ankara: Vize.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik & Uygulama
Ders Tanıtımı ve Organizasyon: Dersin içeriği, özel eğitimde materyal geliştirmenin temel felsefesi, kapsamı ve kaynakların tanıtımı.
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Gelişim ve Oyuncak: Özel gereksinimli çocuklar için oyuncağın tanımı, işlevleri, çocukların tüm gelişim alanlarına etkileri ve oyuncağın tarihsel gelişimi.
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Engel Gruplarına Göre Oyuncak Seçimi: Özel gereksinimli bireyin yaşamında oyuncağın önemi, her bir yetersizlik grubu için oyuncak ve oyun materyali kriterleri.
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Eğitici Oyuncak Kuramı: Özel gereksinimli bireyin gelişiminde eğitici oyuncağın tanımı, yeri, önemi ve farklı engel gruplarında eğitici oyuncak yaklaşımları.
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Eğitici Oyuncak Planlama İlkeleri: Eğitici oyuncak hazırlanırken ve satın alınırken dikkat edilecek noktalar; planlama basamakları ve öğretmenin rolü.
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Yaratıcılık ve Artık Materyaller: Engel gruplarına yönelik oyuncak tasarımında yaratıcı öğrenmenin önemi, artık/atık malzemelerin kuramsal dönüşüm süreçleri.
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Okuma Yazmayı Destekleme Araçları-I: Erken okuryazarlık, disleksi ve zihinsel yetersizliği olan çocuklar için okuma-yazmaya hazırlık araçlarının kuramsal tasarımı.
8. Hafta - Teorik & Uygulama
ARA SINAV ve Okuma Yazmayı Destekleme Araçları-II: Alternatif ve destekleyici okuma-yazma materyallerinin, harf-ses farkındalığı kartlarının teorik analizi.
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Dil ve Ritim Araçları: Dil gelişimini destekleyici hikaye anlatma teknikleri, özel eğitimde ritim araçlarının, perküsyon materyallerinin işlevi ve tasarımı.
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Fen ve Doğa Eğitimi Araçları: Özel eğitimde fen ve doğa faaliyetlerinde kullanılacak duyu kutuları, gözlem araçları ve laboratuvar materyallerinin uyarlanması.
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Dolgu Oyuncaklar: Dolgu oyuncakların (kumaş, çorap vb.) özellikleri, kalıp hazırlama, child sağlığına uygun malzeme seçimi ve kuramsal tasarım basamakları.
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Kuklalar: El, parmak, ipli ve gölge kuklalarının dil, sosyal ve duygusal gelişimdeki yeri; özel eğitimde kukla tasarımı ve kullanım yöntemleri.
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Eğitici Oyuncak Tasarımları: Kavram, renk, şekil ve sayı öğretimine yönelik eğitici oyuncak modellerinin, manipülatif materyallerinin kuramsal analizi.
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Kostümler, Başlıklar, Aksesuarlar ve Mobiller: Dramatik oyun merkezleri için kostüm/aksesuar tasarımı, mobillerin görsel/işitsel uyaran olarak özel eğitimde kullanımı, iş sağlığı ve bilişim teknolojileri entegrasyonu.
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Uygulama1%5
Ödev1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141128
Uygulamalı Ders141242
Ödev114014
Ara Sınav1516
Dönem Sonu Sınavı19110
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
4
5
5
5
5
5
5
5
5
OÇ-2
4
4
4
4
4
4
5
5
5
OÇ-3
4
5
5
5
5
5
5
5
5
OÇ-4
4
5
5
5
5
4
5
5
5
OÇ-5
4
4
5
4
5
5
5
5
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026