Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Tipografi I
Ders Kodu: GİT212
Ders Türü: Zorunlu
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 1
Uyg.: 2
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Tipografinin temel ilke ve ögelerini kavramak; harf anatomisi, yazı ailelerinin tarihsel gelişimi ve sınıflandırma sistemleri üzerine analitik bir bakış açısı geliştirmek; tipografik hiyerarşi, kompozisyon ve boşluk kullanımı gibi temel tasarım kararlarını uygulayabilmek; tipografiyi görsel iletişimin kurucu ögesi olarak kavramak ve basılı üretim problemlerinde gösterebilmek.

Özet İçerik

Bu dersin içeriği, öğrencileri tipografinin tarihsel, kuramsal ve uygulamalı boyutlarıyla tanıştırmayı hedefler. Gutenberg'den sanayileşme dönemine uzanan tipografi tarihi teknoloji, kültür ve estetik ekseninde ele alınır. Harf anatomisi ve yazı ailesi sınıflandırması üzerine kurulan teorik zemin; kerning, tracking, leading gibi mikrotipografik kararlar ve ızgara sistemi temelli sayfa düzeni çalışmalarıyla uygulamaya dönüştürülür.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Harf anatomisini ve yazı ailelerinin tarihsel gelişimini tanımlar; serif, sans-serif, slab ve display gibi temel kategoriler arasındaki biçimsel farklılıkları analiz eder.
2.Kerning, tracking, leading ve ızgara sistemi gibi tipografik değişkenleri kullanarak görsel hiyerarşi ve okunurluk ilkelerini uygular.
3.Tipografiyi bir iletişim stratejisi olarak değerlendirir; yazı karakteri seçiminin anlam, atmosfer ve kimlik üzerindeki etkisini kavramsal ve görsel düzeyde gerekçelendirir.
4.Tipografik kompozisyon, boşluk kullanımı ve bilgi hiyerarşisini bütünleşik bir tasarım kararı olarak üretir.
5.Tasarım sürecini eskiz aşamasından dijital üretime kadar sistematik biçimde yönetir ve ürettiği çalışmaları görsel ve yazılı olarak sunar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.The Fundamentals of Typography, Ava Publishing; Second Edition edition (September 1, 2011), English, ISBN-10: 294041176X
2.Letterforms: Bawdy, Bad and Beautiful: The Evolution of Hand-Drawn, Humorous, Vernacular, and Experimental Type, Watson-Guptill (June 15, 2000), English, ISBN-10: 0823004643
3.Lupton, E. (2010). Thinking with Type: A Critical Guide for Designers, Writers, Editors, and Students. Princeton Architectural Press.
4.Bringhurst, R. (2004). The Elements of Typographic Style. Hartley & Marks Publishers.
5.Tschichold, J. (1928/1995). The New Typography. University of California Press.
6.Kane, J. (2011). A Type Primer. Laurence King Publishing.
7.Jury, D. (2006). What is Typography? Rotovision.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Derse giriş: tipografi neden önemlidir, dönem planı ve malzemeler; çevresel tipografi gözlem ödevi — gündelik yaşamda karşılaşılan tipografik unsurların fotoğraflanması ve biçimsel benzerliklerine göre gruplandırılması
2. Hafta - Teorik & Uygulama
Çevresel tipografi gözlem ödevinin sınıf içi paylaşımı ve tartışması: biçimsel benzerlikler, farklılıklar ve örüntüler üzerine; harf anatomisi: baseline, x-height, ascender, descender, stem, bowl, counter, serif; uygulama ödevi: seçilen bir harfin dijital ortamda çizilerek anatomik parçalarının etiketlenmesi
3. Hafta - Teorik & Uygulama
Tipografi tarihi I: Gutenberg, hareketli harf, Blackletter ve Gotik estetik; design for reproduction fikri; uygulama ödevi: Blackletter tipografiyi kullanan, mecrasını öğrencinin belirlediği bir tasarım çalışması
4. Hafta - Teorik & Uygulama
Tipografi tarihi II: Old Style — Garamond, el yazısından türeme, eğik eksen, düşük kontrast, insan eli ve doğallık uygulama ödevi: Old Style yazı karakterinin biçimsel özelliklerini dijital ortamda gösteren karşılaştırmalı bir harf analizi
5. Hafta - Teorik & Uygulama
Tipografi tarihi III: Transitional ve Modern (Didone) — Baskerville'den Didot ve Bodoni'ye, el ile makine arasındaki köprü, artan kontrast, dikey eksen, rasyonalizm uygulama ödevi: Old Style, Transitional ve Modern'den seçilen üç yazı karakterinin aynı metin üzerinde karşılaştırmalı düzenlenmesi
6. Hafta - Teorik & Uygulama
Yazı ailelerinin sınıflandırılması: serif, sans-serif, slab, display, monospace; Proje I brief: yazı ailesi analizi
7. Hafta - Teorik & Uygulama
Tipografik spesmen: yazı karakterini tanıtma ve sergileme biçimleri, matbaa döneminden günümüz dijital font foundry'lerine spesmen tasarımının tarihi ve işlevi; Proje I: yazı karakterinin biçimsel, tarihsel ve işlevsel analizinin dijital ortamda görselleştirilmesi
8. Hafta - Teorik & Uygulama
Mikrotipografi: kerning, tracking, leading; harf ve satır arası ilişkiler; Proje I teslim + Yazılı Vize Sınavı (harf anatomisi, tipografi tarihi, yazı ailesi sınıflandırması ve mikrotipografi) / Microtypography: kerning, tracking, leading; relationships between letter and line spacing
9. Hafta - Teorik & Uygulama
Tipografi bir iletişim stratejisidir: yazı karakteri seçimi, anlam, atmosfer ve kimlik; sektörel tipografi analizi — teknoloji, moda, eğitim ve e-ticaret sektörlerinde yazı karakteri kararları; serif ve sans-serif karşıtlığı üzerinden atmosfer ve kimlik tartışması; Proje II brief: basılı mecra tipografik tasarımı
10. Hafta - Teorik & Uygulama
Tipografik hiyerarşi ve görsel ağırlık: boyut, ağırlık, renk ve konum aracılığıyla okuyucunun gözünü yönlendirme; figür-zemin ilişkisi ve boşluk kullanımı Proje II: tür, atmosfer ve hedef kitle analizi doğrultusunda yazı karakteri ve kompozisyon kararları
11. Hafta - Teorik & Uygulama
Tipografinin iletişim bağlamları: yayın tasarımı, poster ve afiş, kurumsal kimlik, dijital arayüz; farklı mecralarda tipografinin işlevi ve öncelikleri Proje II ara sunum: tasarım kararlarının görsel ve sözlü olarak paylaşılması ve geri bildirim
12. Hafta - Teorik & Uygulama
Izgara sistemleri ve çok katmanlı bilgi hiyerarşisi: sayfa modülü, sütun ve baseline grid; tipografik tutarlılık ve sistem tasarımı: bir etkinlik kimliğinde bilet, afiş, program ve davetiye gibi unsurlar arasında tipografik dilin ve görsel bütünlüğün korunması; Proje II teslim ve eleştiri Proje III brief: etkinlik kimliği tasarımı
13. Hafta - Teorik & Uygulama
Proje III: etkinlik kimliği tasarımında tipografik sistem kararları — yazı karakteri seçimi, hiyerarşi, renk ve ızgara sisteminin farklı mecralara tutarlı biçimde uygulanması; ara sunum ve geri bildirim
14. Hafta - Teorik & Uygulama
Proje III: etkinlik kimliği tasarımının dijital ortamda son üretimi; tasarım kararlarının görsel ve sözlü olarak sunulması ve tartışılması
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Ödev4%15
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders141128
Uygulamalı Ders141242
Ödev41212
Ara Sınav1617
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)100
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
PÇ-11
PÇ-12
PÇ-13
PÇ-14
PÇ-15
OÇ-1
4
5
4
3
3
4
2
4
2
2
2
3
3
2
3
OÇ-2
3
4
4
4
2
3
2
3
3
3
4
3
3
2
3
OÇ-3
4
5
4
3
3
4
4
5
3
3
3
3
4
2
4
OÇ-4
3
4
5
4
2
3
2
4
4
4
4
3
4
3
4
OÇ-5
2
3
4
4
2
3
2
3
4
3
3
3
3
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026