Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Nutrigenetik
Ders Kodu: BDB323
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı, öğrencilere genetik varyasyonlar ile beslenme arasındaki etkileşimi moleküler düzeyde aktarmaktır. Ders kapsamında; polimorfizmlerin (SNP), gen ekspresyonunun ve epigenetik mekanizmaların kronik hastalıklar (obezite, kanser, diyabet) üzerindeki rolleri incelenerek, öğrencilerin genetik arka plana uygun, bireiye özgü tıbbi beslenme tedavileri planlama ve etik yaklaşımlar geliştirme becerisi kazanması hedeflenmektedir.

Özet İçerik

Bu ders; nutrigenetik ve nutrigenomik kavramlarını, gen-çevre etkileşimini ve tek nükleotit polimorfizmlerini (SNP) kapsar. Kronik hastalıkların patogenezi, plazma lipid profili, yağ asitleri ve mikrobesinlerin gen ekspresyonu üzerindeki regülasyon mekanizmaları ile biyoaktif besin bileşenlerinin güvenliği ele alınır. Ayrıca metabolik sendrom, insülin direnci, kardiyovasküler hastalıklar ve kanser gibi patolojilerde nutrigenetik yaklaşımlar; genetiğin iştah, yeme davranışı ve obezite üzerindeki etkileri ile beslenmedik epigenetik ve etik boyutlar incelenir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Nutrigenetik, nutrigenomik ve tek nükleotit polimorfizmi (SNP) kavramlarını açıklayarak; gen-çevre etkileşiminin kronik hastalıkların patogenezi ve plazma lipid profili üzerindeki dinamik rolünü kanıta dayalı verilerle yorumlar.
2.Besin ögelerinin ve biyoaktif bileşenlerin gen ekspresyonu üzerindeki etkilerini analiz eder; çoklu doymamış yağ asitlerinin gen regülasyonundaki rollerini güvenlik ve etkinlik yönünden değerlendirir.
3.Genetik varyasyonlara göre bireysel besinsel gereksinimleri tanımlar; metabolik sendrom, insülin direnci ve kardiyovasküler hastalıklarda gen-besin etkileşim mekanizmalarını ayırt eder.
4.Kanserin moleküler epidemiyolojisinde beslenmenin rolünü açıklar; genetik varyasyonların bireylerin yeme davranışı, iştah kontrolü, vitamin metabolizması ve obezite patolojisi üzerindeki etkilerini ilişkilendirir.
5.Beslenmedeki epigenetik mekanizmaları ve geleceğin moleküler yaklaşımlarını tanımlar; nutrigenetik testler ve kişiye özel beslenme uygulamalarındaki mesleki etik sınırları ve yasal boyutları değerlendirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.A.P.Simopoulos, J.M. Ordovas, Nutrigenetics and Nutrigenomics, Karger
2.Baş, M., & Karaca Çelik, K.E. (Çev. Ed.). (2023). Nutrigenetik: Kişisel Beslenme Bilimini Uygulamak. Ankara: Akademisyen Kitabevi. ISBN: 978-625-399-006-0.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Nutrigenetik ve Nutrigenomik Kavramları: Genetik Varyasyonlar ve Beslenme İlişkisi
2. Hafta - Teorik
Gen-Çevre Etkileşimi ve Tek Nükleotit Polimorfizmleri (SNP)
3. Hafta - Teorik
Kronik Hastalıkların Patogenezi: Genom ve Çevresel Faktörler Arasındaki Dinamik İlişki
4. Hafta - Teorik
Genler, Diyet ve Plazma Lipid Profili: Epidemiyolojik ve Gözlemsel Kanıtlar
5. Hafta - Teorik
Besin Ögeleri ve Gen Ekspresyonu: Transkripsiyonel Regülasyon
6. Hafta - Teorik
Nutrigenomikte Güvenlik ve Etkinlik Değerlendirmesi: Biyoaktif Besin Bileşenleri
7. Hafta - Teorik
Çoklu Doymamış Yağ Asitleri (Omega-6 / Omega-3 Oranı) ve Gen Regülasyonu
8. Hafta - Teorik
Genetik Varyasyonlara Göre Bireysel Besin Gereksinimleri / Ara Sınav
9. Hafta - Teorik
Metabolik Sendrom: Gen-Besin Etkileşimi ve İnsülin Direnci Mekanizmaları / Ara sınav sorularının değerlendirilmesi
10. Hafta - Teorik
Kardiyovasküler Hastalıklar ve Nutrigenetik Yaklaşımlar
11. Hafta - Teorik
Kanser Moleküler Epidemiyolojisi ve Nutrigenomik İlişkisi
12. Hafta - Teorik
Vitamin Metabolizması: Mikrobesinler, Genetik Varyasyonlar ve Çevre Etkileşimi
13. Hafta - Teorik
Genetik Varyasyonların Yeme Davranışı, İştah Regülasyonu ve Obezite Üzerine Etkileri
14. Hafta - Teorik
Epigenetik Mekanizmalar ve Beslenme: Geleceğin Yaklaşımları ve Etik Boyut
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Derse Katılım (Performans)1%5
Kısa Sınav (Quiz)1%5
Ara Sınav (Vize)1%30
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders134278
Kısa Sınav1213
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)103
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
5
3
3
2
OÇ-2
4
2
1
OÇ-3
4
5
2
5
3
OÇ-4
4
4
2
5
3
OÇ-5
4
3
3
2
5
2
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026