Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Probiyotikler ve Sağlık
Ders Kodu: BDB219
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Öğrencilere; bağırsak mikrobiyotasının fetal dönemden yaşlılığa kadar gelişim süreçlerini, prebiyotik, probiyotik ve sinbiyotik bileşenlerin yapısal ve fonksiyonel özelliklerini öğretmek; bu ajanların gastrointestinal ve metabolik hastalıklardaki klinik etki mekanizmalarını kanıta dayalı çalışmalar ve spesifik bakteriyel suşlar düzeyinde analiz ederek hastalıklara özgü diyetetik müdahale ve prebiyotik/probiyotik reçeteleme becerilerini kazandırmaktır

Özet İçerik

Mikrobiyota, mikrobiyom ve disbiyozis kavramları; prebiyotik kriterleri, inülin tipi fruktanlar (ITF), fruktooligosakkaritler (FOS), galaktooligosakkaritler (GOS) ve anne sütü oligosakkaritleri (HMO); probiyotiklerin taksonomisi ve suş spesifik özellikleri; fetal, neonatal ve çocukluk dönemi mikrobiyota gelişimi; SİBBO, İBS, Sızdıran Bağırsak ve İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları (Ülseratif Kolit, Crohn); Konstipasyon, Karaciğer Sirozu, Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAYKH), Obezite, Tip 2 Diyabet (T2DM) ve Lipid Metabolizması bozukluklarında mikrobiyota ilişkisi ve probiyotik kullanımı; onkogenez, kanserin önlenmesi ve tedaviye bağlı komplikasyonların (diyare) yönetiminde probiyotik suşlarının yeri konu edilmektedir.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Mikrobiyota, mikrobiyom, disbiyozis, prebiyotik ve fonksiyonel besin kavramlarını tanımlar ve aralarındaki farkları açıklar.
2.Prebiyotik bileşenlerin (ITF, FOS, GOS, HMO) yapısal kriterlerini ve konakçı florasındaki fermantasyon mekanizmalarını çözümler.
3.Fetal dönemden yaşlılığa kadar mikrobiyota kompozisyonunu etkileyen prenatal, neonatal ve çevresel etmenleri (doğum şekli, diyet, antibiyotikler) analiz eder
4.Gastrointestinal hastalıklarda (SİBBO, İBS, Ülseratif Kolit, Crohn, Konstipasyon) patofizyolojiye uygun kanıta dayalı spesifik probiyotik suşlarını ve dozajlarını seçerek uygular.
5.Metabolik sendrom, obezite, Tip 2 Diyabet, NAYKH ve kanser gibi kronik kompleks hastalıklarda bağırsak mikrobiyotasının ve kısa zincirli yağ asitlerinin (bütirat vb.) rolünü klinik literatür düzeyinde tartışır ve müdahale stratejileri geliştirir
6.Kritik/immün baskılanmış hasta gruplarında probiyotik kullanım risklerini (bakteriyemi, sepsis) ve ilaç-probiyotik etkileşimlerini klinik parametrelerle değerlendirerek güvenli beslenme protokolleri tasarlar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.He M, et al. Antibiotic-induced microbiota perturbation and metabolome alterations. Molecular Omics. 2023;19(2):135-145. DOI: 10.1039/d2mo00284a
2.DeJong EN, et al. Aging and dysbiosis: Simplified community structure and dominance shifts. Cell Host & Microbe. 2020;28(1):126-138. DOI: 10.1016/J.CHOM.2020.07.013
3.Maghsoumi-Norouzabad L, et al. The Effects of Prebiotic Dietary Fibers, Probiotics, and Synbiotics on Gut Permeability and Immunity: A Systematic Review. Nutrients
4.Tyrsin OY, et al. Lactobacillus reuteri for infant colic. European Journal of Pediatrics. 2024;183(3):1245-1253. DOI: 10.1007/s00431-024-05473-y
5.Liu F, et al. Inulin supplementation and metabolic effects in overweight/obese individuals. BMC Medicine. 2025;23:189. DOI: 10.1186/s12916-025-04189-6
6.Almalki AS, et al. Efficacy of probiotics in IBS: A systematic review and meta-analysis. Medicina. 2025;62(1):89. DOI: 10.3390/medicina62010089
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Giriş, Fonksiyonel Besinler ve Mikrobiyota Terminolojisi
2. Hafta - Teorik
Prebiyotiklerin Tanımı, Kriterleri ve Sınıflandırılması
3. Hafta - Teorik
Prebiyotik Çeşitleri ve Fermantasyon Mekanizmaları
4. Hafta - Teorik
Prebiyotiklerin Dozajları, Güvenilirliği ve Klinik Yan Etkileri
5. Hafta - Teorik
Yaşam Döngüsünde Mikrobiyota-I: Fetal Yaşam, Doğum ve Yenidoğan Dönemi
6. Hafta - Teorik
Yaşam Döngüsünde Mikrobiyota-II: Çocukluk, Yetişkinlik ve Yaşlılık Dönemleri
7. Hafta - Teorik
Probiyotiklerin Tanımı, Seçim Kriterleri ve Kontrendikasyonları (Ara Sınav)
8. Hafta - Teorik
Probiyotik-İlaç Etkileşimleri ve Klinik Reçeteleme Kuralları (Ara Sınav Sorularının İncelenmesi)
9. Hafta - Teorik
Gastrointestinal Hastalıklarda Probiyotikler -I: SİBBO, İBS ve Sızdıran Bağırsak
10. Hafta - Teorik
Gastrointestinal Hastalıklarda Probiyotikler-II: İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları (İBH)
11. Hafta - Teorik
Metabolik Hastalıklarda Probiyotikler-I: Obezite ve Lipid Metabolizması
12. Hafta - Teorik
Metabolik Hastalıklarda Probiyotikler-II: Tip 2 Diyabet (T2DM) ve Karaciğer Hastalıkları
13. Hafta - Teorik
Onkoloji, Mikrobiyota ve Probiyotikler: Kanserin Önlenmesi ve Yönetimi
14. Hafta - Teorik
Piyasada satışa sunulan probiyotiklerin incelenmesi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Ödev110010
Kısa Sınav1202
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)104
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
4
3
OÇ-2
4
4
OÇ-3
4
4
4
OÇ-4
5
5
4
OÇ-5
5
4
5
5
4
OÇ-6
4
5
4
4
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026