Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Spor ve Beslenme
Ders Kodu: BDB318
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Öğrencilerin; fiziksel aktivite, egzersiz ve spor türlerine göre değişen enerji sistemlerini kavramaları; makro ve mikro besin öğelerinin zamanlama stratejilerini öğrenmeleri; farklı spor dalları, seyahat, irtifa gibi özel koşullarda ve vegan/vejetaryen sporcularda kanıta dayalı beslenme planı geliştirebilmeleri ve supleman/ergojenik desteklerin güvenli kullanımı konusunda diyetetik vizyonu kazanmaları amaçlanmaktadır.

Özet İçerik

Ders kapsamında; fiziksel aktivite ve spor kavramları; sporcularda enerji gereksinimi ve makro/mikro besin öğesi dağılımları; besin alım zamanlaması; hidrasyon ve spor içecekleri; immün fonksiyonlar; kuvvet, dayanıklılık ve takım sporlarında beslenme; özel durumlarda (seyahat, ramazan, irtifa) beslenme stratejileri; vegan/vejetaryen sporcular; suplemanlar, ergojenik yardımcılar ve sporda dopingin etik boyutları ele alınmaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Fiziksel aktivite, egzersiz ve spor kavramları arasındaki farkları açıklayarak, farklı spor dallarında kullanılan temel enerji sistemlerini ve metabolik yolakları ayırt eder.
2.Sporcuların antrenman dönemi, müsabaka öncesi, sırası ve sonrasına (toparlanma) yönelik makro-mikro besin öğesi ve hidrasyon gereksinimlerini kişiye özel olarak hesaplar ve zamanlama stratejilerini uygular.
3.Kuvvet, dayanıklılık ve takım sporlarının fizyolojik gereksinimlerini analiz ederek; seyahat, yüksek irtifa ve vegan/vejetaryen beslenme gibi özel koşulların performans ve sporcu sağlığı üzerindeki etkilerini değerlendirir.
4.Piyasada bulunan ergojenik yardımcıları ve suplemanları kanıta dayalı bilimsel literatür (IOC, ISSN, AIS vb.) çerçevesinde etkinlik, güvenilirlik ve doping/etik açılardan kritik eder.
5.Farklı spor dallarında aktif olan amatör veya profesyonel bir sporcu vakası için antrenman/müsabaka takvimine ve kişisel özelliklerine uygun, performans artırıcı ve sağlığı koruyucu kanıta dayalı bir beslenme müfredatı/menüsü tasarlar.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Fink H H, Mikesky A E. Practical applications in sports nutrition. Burlington, Massachusetts: Jones & Bartlett Learning, 2020
2.Nebl, J., Schuchardt, J. P., Ströhle, A., Wasserfurth, P., Haufe, S., Eigendorf, J., Tegtbur, U., & Hahn, A. (2019). Micronutrient Status of Recreational Runners with Vegetarian or Non-Vegetarian Dietary Patterns. Nutrients, 11(5), 1146. https://doi.org/10.3390/nu11051146
3.Şeker, E.G. Sporcu Beslenmesi. Hatiboğlu Yayınları, Ankara, 2018
4.Mahan, L. K., Raymond, J. L. Krause Besin ve Beslenme Bakım Süreci. Ankara Nobel Tıp Kitapevleri, Ankara, 2017.
5.Wilmore, J., Costill, D., Kenney, W. L. Spor ve Egzersiz Fizyolojisi. Spor Yayınevi ve Kitabevi. Ankara, 2020.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Giriş, Temel Kavramlar ve Sağlık İlişkisi
2. Hafta - Teorik
Sporcularda Enerji Metabolizması ve Enerji Sistemleri
3. Hafta - Teorik
Spor Beslenmesinde Makro Besin Öğeleri: Karbonhidratlar ve Yağlar
4. Hafta - Teorik
Spor Beslenmesinde Makro Besin Öğeleri: Proteinler
5. Hafta - Teorik
Besin Öğesi Alım Zamanlaması
6. Hafta - Teorik
Sporcularda Sıvı Dengesi, Dehidrasyon ve Spor İçecekleri
7. Hafta - Teorik
Egzersiz, İmmün Fonksiyonlar ve Beslenme İlişkisi (Ara Sınav)
8. Hafta - Teorik
Egzersiz, İmmün Fonksiyonlar ve Beslenme İlişkisi (Ara Sınav Sorularının İncelenmesi)
9. Hafta - Teorik
Spor Dallarına Göre Beslenme - I: Kuvvet ve Güç Sporları
10. Hafta - Teorik
Spor Dallarına Göre Beslenme - II: Dayanıklılık ve Takım Sporları
11. Hafta - Teorik
Özel Koşullarda Sporcu Beslenmesi
12. Hafta - Teorik
Vegan ve Vejetaryen Sporcularda Beslenme Stratejileri
13. Hafta - Teorik
Ergojenik Yardımcılar, Suplemanlar ve Kafein Kullanımı
14. Hafta - Teorik
Sporda Doping, Etik İlkeler ve Fair-Play
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Ödev110010
Kısa Sınav1101
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)103
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
4
3
OÇ-2
4
5
4
OÇ-3
5
4
OÇ-4
5
4
5
5
OÇ-5
5
4
5
3
4
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026