
| Ders Kodu | : BDB332 |
| Ders Türü | : Seçmeli |
| Ders Grubu | : Lisans |
| Eğitim Dili | : Türkçe |
| Staj Durumu | : Yok |
| Teori | : 2 |
| Uyg. | : 0 |
| Kredi | : 2 |
| Laboratuvar | : 0 |
| AKTS | : 4 |
Bu dersin temel amacı, beslenme ve diyetetik öğrencilerine farklı yaşam dönemlerinde ve özel sağlık durumlarında bulunan bireylerin fizyolojik, metabolik ve klinik gereksinimlerine uygun, kanıta dayalı menü planlama becerisi kazandırmaktır. Öğrenciler, gebelik, bebeklik, çocukluk, adölesan, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinin yanı sıra diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, böbrek hastalıkları, obezite, kanser, besin alerjileri ve vejetaryen/vegan beslenme gibi özel durumlar için bireyselleştirilmiş, kültürel olarak uygun ve uygulanabilir menü planları tasarlama yetkinliği kazanacaklardır. Ders ayrıca hastane ve kurum menü planlama sistemlerinin organizasyonu, standartları ve terapötik diyet spesifikasyonlarını da kapsamaktadır.
Bu ders, özel gruplarda menü planlama ilkelerini teorik ve uygulamalı olarak ele almaktadır. İlk olarak, menü tasarım kısıtlamaları, bireyselleştirme ve yaşam döngüsü yaklaşımı gibi temel kavramlar ile maternal beslenme (gebelik, emziklilik, gestasyonel diyabet) konuları işlenmektedir . Ardından, bebeklikten adölesan döneme kadar büyüme aşamalarına özgü besin gereksinimleri, tamamlayıcı beslenme, okul beslenme programları ve hızlı büyüme dönemlerindeki enerji ve mikrobesin ihtiyaçlarını kapsamaktadır. Sonrasında, yaşlı bireylerin beslenme riskleri, sporcu beslenmesi, obezite yönetimi ve diyabet tıbbi beslenme tedavisi (MNT) gibi yetişkin özel popülasyonlar ve kronik durumlar ele alınmaktadır. En son olarak, kardiyovasküler ve renal hastalıklar, kanser, besin alerjileri, bitkisel beslenme modelleri ve hastane/kurum menü planlama sistemlerini içermektedir. Her hafta, ilgili popülasyonun fizyolojik özellikleri, besin gereksinimlerindeki değişiklikler, terapötik diyet prensipleri ve pratik menü örnekleri üzerinde durulmaktadır.
| 1. | Farklı yaşam dönemlerindeki (gebelik, bebeklik, çocukluk, adölesan, yetişkinlik, yaşlılık) bireylerin fizyolojik ve metabolik özelliklerini analiz ederek, her grubun spesifik besin gereksinimlerini ve menü planlama kısıtlamalarını belirleyebilir. |
| 2. | Diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, böbrek hastalıkları, obezite, kanser, besin alerjileri gibi kronik hastalık ve özel durumlarda kanıta dayalı tıbbi beslenme tedavisi (TBT) prensiplerini uygulayarak bireyselleştirilmiş menü planları tasarlayabilir. |
| 3. | Mevcut menü planlarını ve kurumsal beslenme hizmetlerini (okul, hastane, bakımevi) ulusal ve uluslararası beslenme standartları, terapötik diyet spesifikasyonları ve klinik kılavuzlar çerçevesinde değerlendirebilir ve iyileştirme önerileri geliştirebilir. |
| 4. | Kültürel gıda alışkanlıkları, sosyoekonomik faktörler, bireysel tercihler ve klinik gereksinimleri entegre ederek, farklı özel gruplar için uygulanabilir, kabul edilebilir ve besin öğesi yeterliliğini sağlayan çok haftalık menü döngüleri oluşturabilir. |
| 5. | Özel gruplarda karşılaşılan beslenme sorunlarını (malnütrisyon riski, mikrobesin eksiklikleri, tedaviye bağlı yan etkiler, yeme güçlükleri) tanımlayarak, kanıta dayalı beslenme müdahaleleri ve menü adaptasyonları önerebilir. |
| 6. | Hazırladığı menü planlarını ve beslenme önerilerini, hedef kitleye (hasta, aile, sağlık profesyonelleri, kurum yöneticileri) uygun dil ve formatla sunabilir ve beslenme eğitimi materyalleri geliştirebilir. |
| 1. | Mak, R. H., Rees, L., Parekh, R. S., Warady, B. A., & Greenbaum, L. A. (2023). Nutrition management for chronic kidney disease: Differences and special needs for children and adults. Kidney International Reports, 8(7), 1330-1342. https://doi.org/10.1016/j.ekir.2023.04.028 |
| 2. | Middleton, C. G., Hannan-Jones, M., Pereira, L., & Williams, L. T. (2025). Alignment of menu items offered in Canadian long-term care homes with Canada's Food Guide and the Diabetes Canada Clinical Practice Guidelines. Canadian Journal of Dietetic Practice and Research, 86(1), 12-18. https://doi.org/10.3148/cjdpr-2024-015 |
| 3. | Vasile, F. C., Preda, A., Stefan, A. G., Vladu, M. I., Fortofoiu, M. C., Clenciu, D., Mitrea, A., Mota, M., & Fortofoiu, M. (2021). An update of medical nutrition therapy in gestational diabetes mellitus. Journal of Diabetes Research, 2021, Article 5266919. https://doi.org/10.1155/2021/5266919 |
| 4. | Al-Barrak, M. K. H., Alshammari, A. M., Alshammari, T. K., Alajmi, R. A., Alshammari, S. A., Alshammari, A. A., Alanazi, A. D., Alenezi, O. A., Alanazi, M. M., Alanazi, M. M., Alanazi, T. M., & Alanazi, F. S. (2024). Nutrition and hydration across the lifespan: Integrating nursing care and nutritional science. Revista Espanola de Nutricion Humana y Dietetica, 28(Suppl. 1), 123-135. |
| 5. | Bianchini, V. U., Rauber, F., Galastri Baraldi, L., Moreira Andrade, G., Mais, L. A., & Martins, A. P. B. (2020). Criteria adopted for school menu planning within the framework of the Brazilian School Feeding Program. Revista de Nutricao, 33, Article e190242. https://doi.org/10.1590/1678-9865202033e190242 |
| Değerlendirme Türü | Adet | Yüzde |
|---|---|---|
| Ödev | 1 | %10 |
| Kısa Sınav (Quiz) | 1 | %10 |
| Ara Sınav (Vize) | 1 | %20 |
| Dönem Sonu Sınavı (Final) | 1 | %60 |
| Etkinlik | Sayısı | Ön Hazırlık | Süre | Toplam Iş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|---|
| Kuramsal Ders | 14 | 3 | 2 | 70 |
| Ödev | 1 | 6 | 0 | 6 |
| Kısa Sınav | 1 | 1 | 0 | 1 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 1 | 11 |
| Dönem Sonu Sınavı | 1 | 10 | 1 | 11 |
| TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat) | 99 | |||
PÇ-1 | PÇ-2 | PÇ-3 | PÇ-4 | PÇ-5 | PÇ-6 | PÇ-7 | PÇ-8 | PÇ-9 | PÇ-10 | |
OÇ-1 | 5 | 3 | 4 | 3 | ||||||
OÇ-2 | 4 | 5 | 4 | |||||||
OÇ-3 | 4 | 5 | 4 | 4 | 3 | |||||
OÇ-4 | 4 | 4 | 5 | 4 | ||||||
OÇ-5 | 4 | 4 | 5 | 4 | 4 | |||||
OÇ-6 | 5 | 4 | ||||||||