Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Özel Gruplarda Menü Planlanması
Ders Kodu: BDB332
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin temel amacı, beslenme ve diyetetik öğrencilerine farklı yaşam dönemlerinde ve özel sağlık durumlarında bulunan bireylerin fizyolojik, metabolik ve klinik gereksinimlerine uygun, kanıta dayalı menü planlama becerisi kazandırmaktır. Öğrenciler, gebelik, bebeklik, çocukluk, adölesan, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinin yanı sıra diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, böbrek hastalıkları, obezite, kanser, besin alerjileri ve vejetaryen/vegan beslenme gibi özel durumlar için bireyselleştirilmiş, kültürel olarak uygun ve uygulanabilir menü planları tasarlama yetkinliği kazanacaklardır. Ders ayrıca hastane ve kurum menü planlama sistemlerinin organizasyonu, standartları ve terapötik diyet spesifikasyonlarını da kapsamaktadır.

Özet İçerik

Bu ders, özel gruplarda menü planlama ilkelerini teorik ve uygulamalı olarak ele almaktadır. İlk olarak, menü tasarım kısıtlamaları, bireyselleştirme ve yaşam döngüsü yaklaşımı gibi temel kavramlar ile maternal beslenme (gebelik, emziklilik, gestasyonel diyabet) konuları işlenmektedir . Ardından, bebeklikten adölesan döneme kadar büyüme aşamalarına özgü besin gereksinimleri, tamamlayıcı beslenme, okul beslenme programları ve hızlı büyüme dönemlerindeki enerji ve mikrobesin ihtiyaçlarını kapsamaktadır. Sonrasında, yaşlı bireylerin beslenme riskleri, sporcu beslenmesi, obezite yönetimi ve diyabet tıbbi beslenme tedavisi (MNT) gibi yetişkin özel popülasyonlar ve kronik durumlar ele alınmaktadır. En son olarak, kardiyovasküler ve renal hastalıklar, kanser, besin alerjileri, bitkisel beslenme modelleri ve hastane/kurum menü planlama sistemlerini içermektedir. Her hafta, ilgili popülasyonun fizyolojik özellikleri, besin gereksinimlerindeki değişiklikler, terapötik diyet prensipleri ve pratik menü örnekleri üzerinde durulmaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Farklı yaşam dönemlerindeki (gebelik, bebeklik, çocukluk, adölesan, yetişkinlik, yaşlılık) bireylerin fizyolojik ve metabolik özelliklerini analiz ederek, her grubun spesifik besin gereksinimlerini ve menü planlama kısıtlamalarını belirleyebilir.
2.Diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, böbrek hastalıkları, obezite, kanser, besin alerjileri gibi kronik hastalık ve özel durumlarda kanıta dayalı tıbbi beslenme tedavisi (TBT) prensiplerini uygulayarak bireyselleştirilmiş menü planları tasarlayabilir.
3.Mevcut menü planlarını ve kurumsal beslenme hizmetlerini (okul, hastane, bakımevi) ulusal ve uluslararası beslenme standartları, terapötik diyet spesifikasyonları ve klinik kılavuzlar çerçevesinde değerlendirebilir ve iyileştirme önerileri geliştirebilir.
4.Kültürel gıda alışkanlıkları, sosyoekonomik faktörler, bireysel tercihler ve klinik gereksinimleri entegre ederek, farklı özel gruplar için uygulanabilir, kabul edilebilir ve besin öğesi yeterliliğini sağlayan çok haftalık menü döngüleri oluşturabilir.
5.Özel gruplarda karşılaşılan beslenme sorunlarını (malnütrisyon riski, mikrobesin eksiklikleri, tedaviye bağlı yan etkiler, yeme güçlükleri) tanımlayarak, kanıta dayalı beslenme müdahaleleri ve menü adaptasyonları önerebilir.
6.Hazırladığı menü planlarını ve beslenme önerilerini, hedef kitleye (hasta, aile, sağlık profesyonelleri, kurum yöneticileri) uygun dil ve formatla sunabilir ve beslenme eğitimi materyalleri geliştirebilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Mak, R. H., Rees, L., Parekh, R. S., Warady, B. A., & Greenbaum, L. A. (2023). Nutrition management for chronic kidney disease: Differences and special needs for children and adults. Kidney International Reports, 8(7), 1330-1342. https://doi.org/10.1016/j.ekir.2023.04.028
2.Middleton, C. G., Hannan-Jones, M., Pereira, L., & Williams, L. T. (2025). Alignment of menu items offered in Canadian long-term care homes with Canada's Food Guide and the Diabetes Canada Clinical Practice Guidelines. Canadian Journal of Dietetic Practice and Research, 86(1), 12-18. https://doi.org/10.3148/cjdpr-2024-015
3.Vasile, F. C., Preda, A., Stefan, A. G., Vladu, M. I., Fortofoiu, M. C., Clenciu, D., Mitrea, A., Mota, M., & Fortofoiu, M. (2021). An update of medical nutrition therapy in gestational diabetes mellitus. Journal of Diabetes Research, 2021, Article 5266919. https://doi.org/10.1155/2021/5266919
4.Al-Barrak, M. K. H., Alshammari, A. M., Alshammari, T. K., Alajmi, R. A., Alshammari, S. A., Alshammari, A. A., Alanazi, A. D., Alenezi, O. A., Alanazi, M. M., Alanazi, M. M., Alanazi, T. M., & Alanazi, F. S. (2024). Nutrition and hydration across the lifespan: Integrating nursing care and nutritional science. Revista Espanola de Nutricion Humana y Dietetica, 28(Suppl. 1), 123-135.
5.Bianchini, V. U., Rauber, F., Galastri Baraldi, L., Moreira Andrade, G., Mais, L. A., & Martins, A. P. B. (2020). Criteria adopted for school menu planning within the framework of the Brazilian School Feeding Program. Revista de Nutricao, 33, Article e190242. https://doi.org/10.1590/1678-9865202033e190242
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Özel Gruplarda Beslenme ve Menü Planlama İlkelerine Giriş
2. Hafta - Teorik
Gebelik ve Emziklilik Döneminde Beslenme ve Menü Planlama
3. Hafta - Teorik
Bebek ve Küçük Çocuk Beslenmesi (0-2 Yaş)
4. Hafta - Teorik
Okul Öncesi ve Okul Çağı Çocuk Beslenmesi (3-12 Yaş)
5. Hafta - Teorik
Adölesan Beslenmesi
6. Hafta - Teorik
Yaşlı ve Geriatrik Beslenme
7. Hafta - Teorik
Sporcu Beslenmesi (Ara Sınav)
8. Hafta - Teorik
Obezite ve Ağırlık Yönetiminde Beslenme (Ara Sınav Sorularının Cevaplanması)
9. Hafta - Teorik
Diabetes Mellitus Tıbbi Beslenme Tedavisi
10. Hafta - Teorik
Kardiyovasküler ve Renal Hastalıklarda Beslenme
11. Hafta - Teorik
Kanser Hastalarında Beslenme Tedavisi
12. Hafta - Teorik
Besin Alerjisi ve İntoleransında Beslenme
13. Hafta - Teorik
Vejetaryen ve Vegan Beslenme
14. Hafta - Teorik
Hastane ve Kurum Menü Planlama Sistemleri
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Ödev1606
Kısa Sınav1101
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)99
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
5
3
4
3
OÇ-2
4
5
4
OÇ-3
4
5
4
4
3
OÇ-4
4
4
5
4
OÇ-5
4
4
5
4
4
OÇ-6
5
4
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026