Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Enerji Harcanması ve Fiziksel Aktivite Düzeyini Saptama Yöntemleri
Ders Kodu: BDB411
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu dersin amacı; Beslenme ve Diyetetik lisans öğrencilerine, insan vücudunun enerji metabolizmasını, toplam enerji harcanmasının bileşenlerini ve bu bileşenlerin ölçülmesinde/tahmin edilmesinde kullanılan laboratuvar ve saha yöntemlerini derinlemesine aktarmaktır. Ders; öğrencilerin bireysel ve toplumsal düzeyde fiziksel aktivite seviyesini objektif ve subjektif yöntemlerle saptama, elde edilen verileri klinik ve spor beslenmesi alanlarında yorumlama ve enerji gereksinimini en doğru şekilde planlama becerisini kazanmasını hedeflemektedir.

Özet İçerik

Ders kapsamında; enerji metabolizmasının temel ilkeleri, bazal metabolizma hızı (BMH) ve toplam enerji harcanmasını (TEH) etkileyen faktörler ele alınacaktır. Doğrudan (direkt) ve dolaylı (indirekt) kalorimetre yöntemleri, çift etiketli su (DLW) tekniği gibi altın standart laboratuvar yöntemlerinin yanı sıra; ivmeölçerler (akselerometre), pedometreler, kalp atım hızı izleme gibi objektif saha yöntemleri incelenecektir. Ayrıca anketler (IPAQ, Becke vb.) ve fiziksel aktivite kayıtları gibi subjektif yöntemler ile BMH tahmin denklemlerinin güvenilirlikleri tartışılacaktır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Enerji metabolizmasının temel kavramlarını, toplam enerji harcanmasının bileşenlerini ve fiziksel aktivite düzeyini saptama yöntemlerinin çalışma mekanizmalarını açıklar.
2.Farklı yaş, cinsiyet, hastalık ve spor branşlarına sahip bireylerin enerji gereksinimlerini saptamak için uygun tahmin denklemlerini ve fiziksel aktivite faktörlerini (FAF) doğru şekilde uygular.
3.Laboratuvar ve saha yöntemlerinden (kalorimetre, akselerometre, anketler vb.) elde edilen karmaşık metabolik verileri ve hareket çıktılarını analiz ederek bireyin enerji dengesini yorumlar.
4.Klinik, popülasyon bazlı veya sportif senaryolarda, maliyet, doğruluk, uygulanabilirlik ve hasta/sporcu konseptini gözeterek en uygun fiziksel aktivite saptama yöntemini eleştirel olarak değerlendirir ve seçer.
5.Bireye veya hedef kitleye özgü, kanıta dayalı fiziksel aktivite düzeyi izleme protokolü tasarlar ve bu verilere dayanarak kişiselleştirilmiş beslenme/enerji yönetimi stratejisi geliştirir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Mahan, L. K., Raymond, J. L., & Escott-Stump, S. (2016). Krause’s Food & the Nutrition Care Process (14th ed.). Elsevier.
2.Ainsworth, B. E., Haskell, W. L., Herrmann, S. D., Meckes, N., Bassett, D. R., Tudor-Locke, C., ... & Leon, A. S. (2011). 2011 Compendium of Physical Activities: a second update of codes and MET values. Medicine & Science in Sports & Exercise, 43(8), 1575-1581.
3.Westerterp, K. R. (2017). Doubly labeled water assessment of total energy expenditure: principle, progress, and promise. European Journal of Applied Physiology, 117(7), 1277-1285
4.Macfarlane, D. J. (2017). Automated measurement of physical activity and energy expenditure. In Routledge Handbook of Ergonomics in Sport and Exercise (pp. 217-230). Routledge.
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Giriş ve Temel Kavramlar
2. Hafta - Teorik
Bazal Metabolizma Hızı (BMH) ve Dinlenme Metabolik Hızı (DMH)
3. Hafta - Teorik
Besinlerin Termik Etkisi (TEF) ve Fiziksel Aktivitenin Enerji Maliyeti
4. Hafta - Teorik
Enerji Harcanmasını Saptamada Altın Standartlar: Direkt Kalorimetre ve Çift Etiketli Su (DLW) Yöntemi
5. Hafta - Teorik
İndirekt Kalorimetre Yöntemi (Açık ve Kapalı Sistemler)
6. Hafta - Teorik
Bazal ve Dinlenme Metabolizma Hızını Tahmin Etme Denklemleri
7. Hafta - Teorik
Fiziksel Aktivite Düzeyini (PAL) ve Metabolik Eşdeğerliği (MET) Anlamak (Ara Sınav)
8. Hafta - Teorik
Aktiviteye göre MET hesaplamaları (Ara Sınav Sorularının İncelenmesi)
9. Hafta - Teorik
Objektif Yöntemler - I: Pedometreler ve Kalp Atım Hızı İzleme
10. Hafta - Teorik
Objektif Yöntemler - II: İvmeölçerler (Akselerometreler) ve Çoklu Sensör Sistemleri
11. Hafta - Teorik
Subjektif Yöntemler - I: Fiziksel Aktivite Anketleri (IPAQ, Global Physical Activity Questionnaire - GPAQ)
12. Hafta - Teorik
Subjektif Yöntemler - II: Aktivite Günlükleri, Hatırlatma Anketleri ve Diğer Ölçekler
13. Hafta - Teorik
Özel Popülasyonlarda Enerji Harcanması ve Fiziksel Aktivite Saptama
14. Hafta - Teorik
Klinik ve Saha Uygulamalarında Yöntem Seçimi ve Entegrasyon (Özet ve Sunumlar)
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Sunum1%10
Ödev1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders142263
Ödev1729
Sunum1527
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)101
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
4
4
3
OÇ-2
4
5
4
OÇ-3
4
5
4
5
4
OÇ-4
4
5
3
OÇ-5
5
5
4
5
4
3
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026