Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
Toplu Beslenme Hizmetlerinde Kalite Sistemleri
Ders Kodu: BDB425
Ders Türü: Seçmeli
Ders Grubu: Lisans
Eğitim Dili: Türkçe
Staj Durumu: Yok
Teori: 2
Uyg.: 0
Kredi: 2
Laboratuvar: 0
AKTS: 4
Amaç

Bu ders, beslenme ve diyetetik lisans öğrencilerine toplu beslenme sistemlerinde (hastane, okul, üniversite, endüstriyel ve sosyal hizmet mutfakları gibi kurumlarda) gıda güvenliği ve kalite yönetim sistemlerinin teorik temellerini ve pratik uygulamalarını kazandırmayı amaçlamaktadır.

Özet İçerik

Toplu beslenme sistemlerinde kalite ve gıda güvenliği yönetimi, çok sayıda kişiye hizmet veren kurumsal mutfaklarda kritik öneme sahiptir. Bu ders, gıda güvenliği kültürü, mikrobiyolojik tehlikeler, HACCP sisteminin yedi prensibi, ön koşul programları (ÖKP), sanitasyon ve hijyen yönetimi, soğuk zincir kontrolü, ISO 22000 standardı, risk analizi, tedarikçi kontrolü, iç denetim, düzeltici ve önleyici faaliyetler, personel eğitimi ve yasal düzenlemeler gibi konuları kapsamaktadır. Ders içeriği, Avrupa Birliği Regülasyonu No. 852/2004 ve Türkiye Gıda Kodeksi gibi yasal çerçeveler ile uluslararası bilimsel literatürden elde edilen kanıtlara dayanmaktadır.

Dersi Veren Öğretim Görevlisi/Görevlileri
Öğrenme Çıktıları
1.Toplu beslenme sistemlerinde gıda güvenliği tehlikelerini (biyolojik, kimyasal, fiziksel) tanımlayabilir, akış şemaları oluşturabilir ve kritik kontrol noktalarını (KKN) belirleyebilir.
2.HACCP sisteminin yedi prensibini kurumsal mutfak ortamında uygulayabilir, ön koşul programları tasarlayabilir ve dokümante edebilir.
3.ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi gerekliliklerini değerlendirebilir, iç denetim yapabilir ve sistemin etkinliğini ölçmek için performans göstergeleri (KPI) kullanabilir.
4.Toplu beslenme işletmelerinde sanitasyon yönetim planları, mikrobiyolojik izleme programları ve düzeltici faaliyet prosedürleri geliştirebilir.
5.Gıda güvenliği ile ilgili ulusal ve uluslararası yasal düzenlemeleri (AB Regülasyonu 852/2004, Türk Gıda Kodeksi) açıklayabilir ve kurumsal uygulamalara entegre edebilir.
6.Toplu beslenme personeline gıda güvenliği ve hijyen konularında eğitim verebilir, sorumluluk matrisleri oluşturabilir ve ekip içi iletişimi güçlendirecek stratejiler geliştirebilir.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
1.Zaki, N. H. M., Salleh, N. A. M., & Zakaria, Z. (2024). Internal auditing practices in food safety management systems: A systematic review. *Food Control*, *155*, 110089. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2023.110089
2.Piórecka, B., Jamka, M., Dudzińska, M., & Walkowiak, J. (2024). Internal and external control systems in hospital nutrition units: HACCP and ISO 22000 implementation variability. *Nutrients*, *16*(3), 412. https://doi.org/10.3390/nu16030412
3.TS EN ISO 9001, Kalite yönetim sistemleri - Şartlar, (TSE Standardı)
4.Disanto, C., Celano, G., Musto, M., Guidone, A. L., Freschi, P., Costantino, G., & Scarano, C. (2021). Food safety knowledge, attitudes and practices of food handlers in university canteens and collective catering services. *Italian Journal of Food Safety*, *10*(2), 9090. https://doi.org/10.4081/ijfs.2021.9090
5.Zawada, M., & Szczyrba, A. (2025). Improvement pathways for HACCP execution in school and hospital cafeterias: The role of targeted ISO elements, micro-training and digital monitoring. *Food Control*, *167*, 110234. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2024.110234
6.Shehzadi, S., Arif, S., Khurshid, S., & Ambreen, S. (2019). Implementation of ISO 22000 food safety management system in university cafeterias: Identification of gaps and recommendations. *Journal of Food Safety*, *39*(6), e12705. https://doi.org/10.1111/jfs.12705
7.Worsfold, D. (2001). A guide to HACCP and function catering. *Nutrition & Food Science*, *31*(2), 77-81. https://doi.org/10.1108/00346650110383109
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği
1. Hafta - Teorik
Toplu Beslenme Sistemlerine Giriş ve Gıda Güvenliği Kültürü
2. Hafta - Teorik
Toplu Beslenmede Mikrobiyoloji Temelleri
3. Hafta - Teorik
Kalite Standartlarına Genel Bakış: HACCP, ISO 22000, İyi Hijyen/Üretim Uygulamaları (GHP/GMP)
4. Hafta - Teorik
HACCP Prensip 1-2: Tehlike Analizi ve Akış Şemaları
5. Hafta - Teorik
HACCP Prensip 3-4: CCP Belirleme ve Kritik Limitlerin Oluşturulması
6. Hafta - Teorik
HACCP Prensip 5-7: İzleme, Düzeltici Faaliyetler ve Doğrulama
7. Hafta - Teorik
Ön Koşul Programları (ÖKP): İyi Hijyen Uygulamaları, İyi Üretim Uygulamaları ve Standart Sanitasyon İşletim Prosedürleri (Ara Sınav)
8. Hafta - Teorik
Sanitasyon Yönetimi ve Temizlik Validasyonu (Ara Sınav Sorularının İncelenmesi)
9. Hafta - Teorik
Soğuk Zincir, Sıcaklık Kontrolü ve Yüzey Hijyeni
10. Hafta - Teorik
ISO 22000 Yapısı, Dokümantasyon ve Yönetim Gözden Geçirmesi
11. Hafta - Teorik
Risk Analizi, Tedarikçi Kontrolü ve İzlenebilirlik
12. Hafta - Teorik
İç Denetim, Doğrulama ve Mikrobiyolojik İzleme
13. Hafta - Teorik
Toplu beslenme operasyonlarında performans göstergeleri , düzeltici ve önleyici faaliyetler ve kalite maliyeti analizi
14. Hafta - Teorik
Personel Eğitimi, Sorumluluk Matrisleri ve Ders Sentezi
Değerlendirme
Değerlendirme TürüAdetYüzde
Ödev1%10
Kısa Sınav (Quiz)1%10
Ara Sınav (Vize)1%20
Dönem Sonu Sınavı (Final)1%60
İş Yükü Hesaplaması
EtkinlikSayısıÖn HazırlıkSüreToplam Iş Yükü (Saat)
Kuramsal Ders143270
Ödev110010
Kısa Sınav1202
Ara Sınav110111
Dönem Sonu Sınavı110111
TOPLAM İŞ YÜKÜ (Saat)104
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi
PÇ-1
PÇ-2
PÇ-3
PÇ-4
PÇ-5
PÇ-6
PÇ-7
PÇ-8
PÇ-9
PÇ-10
OÇ-1
4
5
3
4
OÇ-2
4
5
4
4
OÇ-3
5
5
5
4
OÇ-4
5
4
4
OÇ-5
4
4
5
4
OÇ-6
5
4
5
Adnan Menderes Üniversitesi - Bilgi Paketi / Ders Kataloğu
2026